124.000 nieuwe kankerpatiënten in 2021, een record: ‘Gecorrigeerd op vergrijzing blijft kans op kanker gelijk’.

03-02-2022 16:58


Auteurs: Eric Reijnen Rutten, Marcia Nieuwenhuis - gelderlander.nl/home



Doordat mensen minder zijn gaan roken, neemt het aantal mensen met longkanker af.

Doordat mensen minder zijn gaan roken, neemt het aantal mensen met longkanker af. 

Foto: Getty Images/EyeEm.






NIJMEGEN - Niet eerder klonk de diagnose kanker in één jaar tijd zo vaak. In 2021 kwamen er 124.000 nieuwe kankerpatiënten bij, 10 procent meer dan het jaar ervoor.


Dit blijkt uit cijfers van de Nederlandse Kankerregistratie en het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL)


  • Borstkanker (15.700 nieuwe patiënten),


  • huidkanker (14.900), longkanker (14.700),


  • prostaatkanker (13.700) en darmkanker (12.900) waren de meest voorkomende vormen.



Al sinds de jaren 90 stijgt het aantal kankerdiagnoses met ongeveer 2 procent per jaar, maar in 2021 piekte het aantal slecht nieuwsgesprekken in de spreekkamers, blijkt uit de cijfers. In 2020 zat een dip in het aantal diagnoses.


Door het tijdelijk stilleggen van de bevolkingsonderzoeken naar borst-, darm-, en baarmoederhalskanker werden minder kankers of voorstadia van die ernstige ziekte opgespoord. Mogelijk waren mensen door corona ook huiverig om naar de huisarts te gaan.


Cijfers zijn vertroebeld:


Volgens hoogleraar kankerepidemiologie Bart Kiemeney van het Radboudumc in Nijmegen zijn de nieuwste cijfers wat vertroebeld door de coronaperiode, maar zal de groei van het aantal kankerdiagnoses waarschijnlijk nog wel aanhouden tot ongeveer 2040. Dat heeft te maken met de 'dubbele vergrijzing': er zijn meer ouderen én de ouderen worden ouder, terwijl juist bij ouderen vaker kankerdiagnoses worden gesteld.


De tekst gaat verder onder de Foto:



Bart Kiemeney.

Bart Kiemeney. 

Foto: Bert Beelen.





,,Als je de cijfers corrigeert op die vergrijzing, zie je sinds 2012 geen toenemend aantal kankergevallen meer. Dan was de kans op kanker in 2021 hetzelfde als in 2019.''


Sneller ontdekt:


En eigenlijk ligt het nog iets anders: de afgelopen jaren wordt kanker sneller ontdekt door bijvoorbeeld het bevolkingsonderzoek naar darmkanker. Maar tegenover de extra kankerontdekking die dat oplevert, staat dat er bepaalde vormen van kanker minder voorkomen. ,,Zoals maagkanker, omdat mensen gezonder eten. En longkanker doordat mensen minder roken.''


Volgens Thijs Merkx, bestuursvoorzitter van het Kankercentrum, kunnen jaarlijks 'vele duizenden doden worden voorkomen' als Nederlanders gezonder zouden gaan leven. ,,Stoppen met roken is daarvoor echt essentieel'', betoogt de kankerexpert. ,,Je kunt zestien soorten kanker krijgen van roken.''


Met de piek in het aantal kankerdiagnoses in 2021 komt het moment dichterbij dat Nederland een miljoen mensen telt die kanker hebben of hadden. Momenteel betreft dat ruim 830.000 mensen.



Nooit eerder klonk in een jaar de diagnose kanker zo vaak 


Klik hier voor de 1e grafiek:


Door bevolkingsonderzoek neemt het aantal diagnoses darmkanker af • diagnoses prostaatkanker wisselt door het wisselend gebruik van psa-testen • borstkanker: alleen invasieve tumoren,


Grafiek: ADR  Bron: NKR-cijfers / IKNL




Het aantal kankerdiagnoses is in de provincie Gelderland in 2021 toegenomen met net iets meer dan 10 procent, vergelijkbaar met het landelijk gemiddelde. In Limburg lag dat percentage een half procent hoger, in Noord-Brabant een half procent lager.


,,Dat zegt weinig'', stelt hoogleraar kankerepidemiologie Bart Kiemeney van het Nijmeegse Radboudumc. ,,Vroeger werd weleens gezegd dat Limburg meer kanker voorkwam, omdat er meer gerookt werd. Maar de jaarlijkse cijfers per provincie zeggen eigenlijk weinig: dat kan volgend jaar weer anders liggen.''



Aantal kankerdiagnoses per 100.000 inwoners


Klik hier voor de 2e grafiek:


Grafiek: ADR  Bron: NKR-cijfers / IKNL





Toch zijn er wel kleine verschillen tussen regio's of plaatsen. In zijn algemeenheid is het zo dat in de grote steden wat meer kans is op kankerdiagnoses. ,,Omdat daar vaker wat meer gerookt wordt, en de sociaaleconomische achterstanden groter zijn.'' Bekend is dat mensen met bijvoorbeeld een lager inkomen of lagere opleiding minder gezond leven, waardoor de kans op het krijgen van kanker wordt vergroot. 


,,Maar je ziet bijvoorbeeld ook dat in de steden het seksueel gedrag iets anders is.'' Mensen hebben vaak meer wisselende contacten, wat de kans op het oplopen van het HPV-virus vergroot, het virus dat onder meer baarmoederhalskanker kan veroorzaken. ,,Maar ook penis- en anuskanker en hoofd- en halstumoren.''



Meeste (ex-)kankerpatiënten maken zich zorgen.


Bijna negen op de tien (ex-)kankerpatiënten in Nederland maakt zich zorgen of is angstig. Deze gevoelens komen het meest voor rondom de diagnose en behandelingen, maar ook ná afronding van behandelingen kampt driekwart daar nog steeds mee. Bij het gros van de patiënten heeft dit grote tot zeer grote negatieve impact op de kwaliteit van hun leven.


De meest vermijdbare kanker is volgens het Kankercentrum IKNL longkanker. ,,Meer dan 80 procent van de longkankers wordt veroorzaakt door roken'', stelt topman Thijs Merkx van het kankercentrum. ,,De 5-jaarsoverleving is ruim 20 procent. Aan longkanker sterven elk jaar meer dan 10.000 mensen.'' Hij hoopt dat meer mensen gebruik maken van de stoppen met roken programma's die sinds 2020 worden vergoed vanuit het basispakket. ,,Na een jaar is 60 procent van de deelnemers nog steeds gestopt.''


Gegevens over het stadium waarin de kankers zich bevinden geven geen aanwijzingen dat in 2020 door uitstel van de diagnose meer patiënten uitzaaiingen kregen. Gevreesd werd dat de daling van het aantal kankerdiagnoses in het voorjaar van 2020 daartoe zou leiden. Maar het valt volgens Merkx niet uit te sluiten dat een ongunstig effect van de coronapandemie 'met vertraging zal optreden en pas later zichtbaar wordt'.


Wanneer je kijkt naar de ziektes waaraan de meeste mensen in Nederland overlijden, dan staat óók in de jaren waarin corona genadeloos toesloeg kanker nog steeds op de eerste plaats. Van de ongeveer 170.000 personen die in 2020 in Nederland overleden, stierven 47.000 personen aan kanker en tumoren (28 procent). Met een kleine 37.000 personen stonden hart- en vaatziekten op plek twee (22 procent) en met ruim 20.000 sterfgevallen aan Covid-19, kwam die groep op de derde plaats (12 procent).


,,Eigenlijk is kanker de andere pandemie'', betoogt Annebel Schipper namens KWF. ,,We gaan richting een miljoen mensen die kanker hebben of hebben gehad'', benadrukt zij. Het goede nieuws is wel dat de kans om te sterven aan kanker, gecorrigeerd voor de vergrijzing, al decennialang afneemt.


Wereldkankerdag.


Morgen is het Wereldkankerdag. Heb je vragen over de impact van kanker, dan kun je die stellen tijdens de online Q&A Wereldkankerdag. Dit is een initiatief van het Algemeen Dagblad en de aangesloten regionale kranten.


Heb je een vraag over angsten en zorgen over kanker, werk en kanker of je financiën en kanker?


Stuur je vraag naar: steljevraag@dpgmedia.nl



En kijk op vrijdag 4 februari, Wereldkankerdag, om 14.00 uur via www.ad.nl Experts zullen jouw vraag beantwoorden.



Voor de Video van dit Artikel klik hier




Bron: www.gelderlander.nl



PREMIUM