Cocktail van antikankermiddelen doet tumor slinken bij uitbehandelde leverkanker.

21-07-2021 19:49



Auteur: Ellen de Visser - volkskrant.nl/nieuws-achtergrond




Uitbehandelde patiënten met leverkanker hebben baat bij een combinatie van bestaande antikankermiddelen. Door twee medicijnen tegelijk te geven (waarvan één bestemd voor longkanker) worden sluiproutes van kankercellen afgesloten waardoor de medicijnen beter werken en de tumor slinkt.



Een scanapparaat in het in kanker gespecialiseerde Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis in Amsterdam. Beeld anp

Een scanapparaat in het in kanker gespecialiseerde Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis in Amsterdam.

Beeld anp.




Dat blijkt uit de resultaten van een onderzoek dat is uitgevoerd door Nederlandse en Chinese wetenschappers en dat woensdag is gepubliceerd in vakblad Nature. Een medicijn dat bij driekwart van de patiënten met leverkanker niet tot nauwelijks werkt (lenvatinib) blijkt na een combinatie met een tweede middel opeens veel effectiever. Bij vier van de twaalf uitbehandelde patiënten werd de tumor kleiner.


Het lijken kleine stapjes maar vergeet niet dat het om patiënten gaat voor wie geen behandeling meer beschikbaar was, zegt onderzoeksleider René Bernards van het Nederlands Kanker Instituut/Antoni van Leeuwenhoek. 'Onderzoek met experimentele medicijnen begint altijd bij uitbehandelde patiënten. Bij hen is de winst klein omdat ze al zo ziek zijn. Als we die medicijnen uiteindelijk eerder geven, meteen na de kankerdiagnose, hebben ze vaak meer effect. Neem Herceptin, een middel tegen borstkanker. Na jaren onderzoek geven we dat nu in een vroeg stadium aan patiënten en dat redt veel levens.'


Omweg zoeken:


Nu kanker steeds vaker wordt aangepakt door naar dna-mutaties van de tumor te kijken, worden cocktails van medicijnen belangrijker. Er zijn honderden medicijnen op de markt die zich richten op een specifieke eigenschap van kankercellen maar in hun eentje blijken ze nogal eens kansloos, aldus Bernards. Die middelen blokkeren een bepaalde route die kankercellen nodig hebben om te groeien en te overleven maar het gevolg daarvan is vaak dat de kwaadaardige cellen een omweg zoeken. Bernards gebruikt graag de metafoor van de snelwegen: 'Als je de A10 blokkeert, kun je altijd nog de A9 nemen. Blokkeer je ze beide, dan kom je niet meer om Amsterdam heen.'


Bernards ontdekte een paar jaar geleden een nieuwe combinatiebehandeling voor patiënten met uitgezaaide darmkanker, een groep internationale artsen toonde vervolgens aan dat patiënten dankzij die medicijncombinatie langer leven. De resultaten waren zo goed dat de Europese en Amerikaanse geneesmiddelenautoriteiten de combinatie vorig jaar hebben goedgekeurd, zodat die nu voor patiënten beschikbaar is.


Leverkanker:


Voor het onderzoek naar leverkanker werkte Bernards samen met onderzoekers van de Jiao Tong Universiteit in Shanghai. Leverkanker komt in China vaak voor, het ziekenhuis in de stad telt zeshonderd bedden voor patiënten met deze ziekte. Daar kon ook snel de klinische studie worden gedaan, nadat in het Amsterdamse lab de beste combinatie van medicijnen was ontdekt. Dat gebeurde aan de hand van een genetische zoekmachine. Er zijn meer dan duizend medicijnen tegen kanker, zegt Bernards, daar zijn een half miljoen combinaties mee te maken. 'Het aantal klinische kankeronderzoeken neemt exponentieel toe, ik zie zoveel studies met combinaties van medicijnen waarvoor de basis ontbreekt. We moeten beter uitzoeken welke het meest kansrijk zijn.'


Internist-oncoloog Heinz-Josef Klümpen, in het Amsterdam UMC gespecialiseerd in de behandeling van leverkanker, spreekt van 'een veelbelovende doorbraak': ook bij leverkanker kunnen mutaties in de tumor nu leiden naar een behandeling op maat. Voor zijn patiënten maakt de nieuw ontdekte combinatie echter nog geen verschil, zegt hij. Daarvoor is eerst grootschalig onderzoek nodig. Immuuntherapie is sinds kort de meest effectieve behandeloptie, maar wie daar onvoldoende op reageert, kan mogelijk in de toekomst met de nieuwe medicijncombinatie worden behandeld. De studie laat zien dat de helft van de patiënten voor de combinatiebehandeling in aanmerking komt. Klümpen wijst erop dat die twee middelen wel meer bijwerkingen hebben.


Jaarlijks krijgen in Nederland achthonderd mensen leverkanker. Dat aantal neemt snel toe, vooral ten gevolge van een ongezonde leefstijl.




Bron: www.volkskrant.nl