Europa beoordeelt kankermedicijnen veel te traag, dit moet er volgens hoogleraar Carin Uyl-de Groot veranderen.

15-09-2020 19:23


Auteur: Bas Roetman - trouw.nl/zorg




Beeld: ANP.





Europa doet er te lang over om kankermedicijnen te beoordelen, zegt hoogleraar Carin Uyl-de Groot. Hoe komt dat, en wat moet er gebeuren? Vijf vragen aan de onderzoekster.

In Europa komen nieuwe kankermedicijnen gemiddeld acht maanden later op de markt dan in de Verenigde Staten, wat ertoe leidt dat veel mensen eerder sterven dan nodig is. Bovendien doet Nederland er in vergelijking met andere Europese landen lang over om een nieuw kankermedicijn beschikbaar te stellen. Dat zei Carin Uyl-de Groot, hoogleraar Evaluatie van de zorg aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, dinsdag in het AD.


Voordat een kankermedicijn in Europa op de markt komt, moet het Europees Geneesmiddelen Agentschap (EMA) het medicijn eerst beoordelen: werkt het, en is het veilig? Dat kan maanden duren. Uyl-de Groot onderzocht hoeveel levensjaren er verloren gingen tijdens de goedkeuringsprocedure van twee medicijnen tegen prostaat- en huidkanker: tijdens de procedure konden ruim 65.000 patiënten niet met de medicijnen worden behandeld, wat volgens de onderzoekster leidde tot het verlies van 30.000 levensjaren.


De Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA) beoordeelt dezelfde medicijnen, maar daar gaat het proces veel sneller. Waarom doet de EMA er zo lang over om een medicijn goed te keuren?

"Ze stellen iets hogere eisen dan de FDA, daardoor hebben ze mogelijk iets meer tijd nodig. Maar dat is niet de gehele verklaring en  ook bij medicijnen met een grote klinische meerwaarde, waardoor mensen duidelijk maanden langer leven, duurde het langer dan nodig is.


"Het lijkt erop dat er veel tijd verloren gaat aan bureaucratie. Er is altijd een periode van vraag en antwoord met de medicijnfabrikant, dat kost ook wel wat tijd, maar dat is niet in verhouding. En wanneer er een positief advies is, duurt het vaak nog weer 1 of 2 maanden voordat de daadwerkelijke goedkeuring er is. Dat moet toch op hetzelfde moment kunnen.  Zo zijn er allerlei vlakken waar het sneller zou kunnen en zou moeten gaan. De FDA kan dat ook, waarom de EMA dan niet?"


Tekst gaat verder onder de Foto:




Carin Uyl-de Groot.

Beeld Mariske Krijgsman.




Wat moet er volgens u gebeuren?

"We hebben het probleem in kaart gebracht, de EMA moet nu zelf uitleggen waarom het lang duurt. Ligt het aan de hoge criteria? Of hebben ze te weinig mankracht? De EMA zegt nu dat ze vanwege de coronacrisis geen tijd hebben om te reageren. Dat geeft al aan dat er waarschijnlijk een personeelsprobleem is."


Na goedkeuring van de EMA duurt het gemiddeld nog 128 dagen voordat een medicijn in Nederland wordt toegelaten. In Duitsland is dat 17 dagen. Waarom duurt het in Nederland zo lang?

"Dat komt mede doordat het Zorginstuut een oordeel moet geven over de kosten-effectiviteit van het geneesmiddel. Het ministerie van volksgezondheid moet daarna vaak onderhandelen met de medicijnfabrikanten over de prijs. We doen het overigens niet per se slecht, we staan in de middenmoot. Iedereen zegt: kijk naar Duitsland of het Verenigd Koninkrijk. In het VK duurt de toelating inderdaad gemiddeld maar 22 dagen, maar dat betekent niet dat patiënten het medicijn dan ook daadwerkelijk krijgen. Ziekenhuizen zijn daar erg terughoudend met het geven van de middelen, omdat het simpelweg te duur is. Daar gaat er dus iets mis met de prijsonderhandeling. Het duurt hier ook wat langer omdat Nederlandse markt bij de medicijnfabrikanten niet bovenaan staat op het prioriteitenlijstje."


Waar zit ruimte voor verbetering?

"We hoeven echt niet altijd snel te zijn, maar we moeten wel prioriteiten stellen. We moeten ons in eerste instantie richten op medicijnen waarvan de werking heel duidelijk bewezen is, waardoor mensen vele maanden langer leven. Die medicijnen moeten er zo snel mogelijk zijn, maar dat duurt nu nog veel te lang. De prijsonderhandelingen tussen VWS en de fabrikanten moeten ook worden verkort, bijvoorbeeld door prijzen anders te berekenen."


Valt de farmaceutische industrie niet ook wat aan te rekenen? Moeten zij hun prijzen niet gewoon verlagen?

"Zeker, dat zou goed zijn. Maar het kan ook allebei. Als een medicijn een jaar eerder kan worden ingezet, kunnen fabrikanten ook een jaar langer omzet draaien. Daardoor kunnen de prijzen ook omlaag. Ik zie de oplossing vooral in die combinatie."



Lees ook:

Acht landen, waaronder Nederland, binden samen de strijd aan met fabrikanten van dure medicijnen. Ze gaan intensief informatie delen, waardoor ze verwachten betere prijzen af te kunnen spreken met de farmaceutische industrie.


Nieuwe kankerbehandeling: sus de tumor in slaap en schakel hem dan uit:


Nederlandse oncologen hebben een nieuwe behandeling tegen kanker ontwikkeld. Met een links-rechtscombinatie gaat de tumor knock-out.




Bron: www.trouw.nl