Fotografe Jitske Schols over borstkankerverhaal “Getroffen door de kracht van deze vrouwen”.

23-12-2019 17:24


Auteur: Johan Nebbeling - ad.nl/over-ons



Vrouwen met borstkanker.

Foto: Jitske Schols.




Achter het Verhaal: Borstkanker raakt in Nederland jaarlijks 17.500 vrouwen (en mannen). Patiënten hebben steeds betere overlevingskansen, maar de ziekte gooit het leven van elke patiënt overhoop. In AD Magazine vertelden vijf vrouwen over wat borstkanker met hen deed en doet. Fotografe Jitske Schols (50) portretteerde vier van hen - met ontbloot bovenlijf en in zwart-wit. Lezers reageerden massaal. 


Waarom heb je voor zwart-wit foto's gekozen?


Tekst gaat verder onder de Foto:



Cover AD Magazine.

Foto: Redactie. 




"In zwart-wit fotografie gaat het heel erg om de vorm, de essentie. Je wordt niet afgeleid omdat er ergens op de achtergrond een rood vaasje staat ofzo. Ik fotografeer bijna altijd in zwart-wit, omdat dat bij mijn stijl past. Ik hou erg van sobere, ingetogen, een beetje melancholische foto's. Zoals de fotografie van een eeuw en langer geleden, die mijn grote inspiratiebron is. In dit geval speelde ook mee dat ik deze vrouwen met hun beschadigde lichaam, eerlijk, onopgesmukt en zonder poespas of verfraaiing fotograferen. Ik hou namelijk helemaal niet van die gladgestreken foto's. Ik fotografeer trouwens wel eens in kleur, maar dan toch altijd in neutrale, natuurlijke tinten. Ik houd niet zo van felle kleuren."


Hoe ging het fotograferen in zijn werk?

"De vrouwen die ik zou fotograferen, hadden zich aangemeld bij de redactie na een oproep in de krant. Normaal gesproken zou ik de planning en organisatie voor mijn rekening nemen, maar deze keer werd alles door de redactie geregeld. Wel heb ik samen met journaliste Linda Penders, die aanwezig was bij de fotosessie, de volgorde voor de interviews en fotografie afgesproken. We hebben alle interviews en fotografie in een dag gedaan in mijn oude studio.


Ik maak altijd eerst een praatje met degene die ik ga fotograferen om hem of haar op zijn gemak te stellen. Want alleen als er iets van een band is en onderling vertrouwen kunnen mensen zich overgeven aan de camera. Een goede sfeer is ontzettend belangrijk. Daarom heb ik mijn studio als een soort huiskamer ingericht en niet als een kille technische ruimte.


In dit geval was vertrouwen nog belangrijker, omdat de vrouwen uit de kleren moesten. Dat leek me niet niks, zeker niet met een door kanker gehavend lichaam. Maar deze vrouwen deden, hup, hun bovenkleding uit en waren klaar voor de camera. Het gemak waarmee ze dat, zonder enige gêne, deden verbaasde me wel. Zelf zou ik er best moeite mee hebben als het mij dat zou worden gevraagd.


Maar een van hen vertelde me dat het haar geen enkele moeite kostte om naakt in AD Magazine te verschijnen, omdat vrouwen met borstkanker gewend zijn hun lichaam te tonen. In het ziekenhuis worden ze voortdurend bekeken door artsen en verpleegkundigen.


Bovendien: deze vrouwen vormden een selecte groep. Ze hadden zichzelf aangemeld voor een interview en fotosessie en wisten dus wat er van hen verwacht werd. Ze wilden dat juist ook graag doen, om hun verhaal te kunnen vertellen."


En dan aan de slag?


Tekst gaat verder onder de Foto:



Vrouwen met borstkanker Borstkankermaand, door Jitske Schols. Voor magazine: Marjo Rodenburg.

Foto: Jitske Schols. 




"Ja, dan ga je gewoon beginnen. Ik werk altijd heel intuïtief en laat me leiden door het moment en de interactie met de persoon tegenover me. Ik had tot dusver altijd met een digitale kleinbeeldcamera van Nikon gewerkt, maar juist die ochtend had ik mijn nieuwe camera binnengekregen, een Fuji GFX 50. Dat is een digitale middenformaatcamera, waarmee je foto's met veel details en een zeer geringe scherptediepte kunt maken. De serie van de vrouwen met borstkanker is de eerste die ik met deze camera heb gemaakt. Ik vind het een heel fijne camera, waar ik sindsdien altijd mee werk. Maar ik ben helemaal niet technisch hoor, ik weet eigenlijk heel weinig van techniek.


De fotosessies duurden per vrouw ongeveer een uur. Van elke vrouw heb ik in die tijd tussen de 100 en 250 foto's gemaakt. Wat mij echt direct opviel was hoe sterk deze vrouwen zijn. Zoveel meegemaakt, zoveel ellende, vaak op het randje van de dood verkeerd en dan toch nog zoveel levenskracht. Ik was daar erg van onder de indruk en wist meteen: die kracht móet ik laten zien. Bij de selectie heb ik daarom ook heel erg gekeken of de foto dat verhaal vertelde.


Selecteren van de juiste foto:

De dagen daarna heb ik een aantal foto's geselecteerd. Daarbij kijk ik altijd naar zaken als compositie, houding en lichtinval, maar in dit geval heb ik me dus ook heel erg laten leiden door de uitstraling van de geportretteerde. Ik moest natuurlijk ook rekening houden met de positie van de camera, omdat ik juist de beschadigde of ontbrekende borst in beeld wilde brengen. Bovenal wilde ik voorkomen dat de foto's een soort wulpse uitstraling zouden hebben, want daar heb ik echt een hekel aan.


De dagen daarna ben ik  de foto's gaan bewerken, zoals ik - net als andere fotografen - dat altijd doen.  Vroeger deden fotografen dat in de donkere kamer, nu op de computer. Omdat ik digitaal fotografeer zijn al mijn foto's kleurenfoto's, die ik moet omzetten naar zwart-wit. Elke foto bewerk ik tot ik vind dat hij het juiste gevoel uitstraalt en het verhaal vertelt dat ik wil vertellen.

Per vrouw heb ik vijf foto's naar de beeldredactie gestuurd, die er een selectie uit heeft gemaakt.


Zij kijken als vormgevers naar de foto's en maken op basis daarvan eigen keuzes. Ze kiezen dan bijvoorbeeld voor een foto waarbij iemand naar links kijkt of naar rechts omdat dat beter staat op de pagina. Maar ik kon me goed in hun uiteindelijke selectie vinden."


Wat vonden de vrouwen zelf van de foto's?

"Vreemd genoeg weet ik dat eigenlijk niet. Het is ook alweer een tijdje geleden dat ik deze serie heb gemaakt en in de tussentijd ben ik met zoveel andere dingen bezig geweest. Ik heb wel aardig wat positieve reacties op de sociale media voorbij zien komen, maar ik krijg eigenlijk nooit zo veel directe reacties op mijn werk. Een van de vrouwen heeft me wel gevraagd of ik haar een foto wilde toesturen, maar nu betwijfel ik of ik dat ook gedaan heb. Daar moet ik achteraan, ik ben echt veel te slordig met dat soort zaken. Natuurlijk heb ik de foto's in de studio wel aan de vrouwen laten zien, maar toen waren ze nog in kleur. Dus ik weet niet of ze tevreden waren met het uiteindelijke resultaat."



Wat deed het eigenlijk met jou, als fotogaaf en als vrouw, om deze vrouwen te fotograferen?


Tekst gaat verder onder de Foto:



Zelfportret Jitske Schols.

Foto: Jitske Schols 




"Ik wist en weet natuurlijk wel dat zoiets ernstigs als borstkanker bestaat en dat deze ziekte veel mensen treft. Borstkanker kan net zo goed mij en de mensen om me heen raken. Maar daar sta je in het dagelijks leven nooit zo bij stil. Nu zag ik de slachtoffers van borstkanker en wat die ziekte heeft aangericht voor me. Vrouwen zoals ik, met een leven, met kinderen, een carrière, met hoop en verwachtingen, plannen. Ik vond dat erg confronterend.


Tegelijkertijd was ik zeer onder de indruk van deze vrouwen. Hun kracht, de manier waarop ze met hun ziekte omgaan, hun vermogen om ondanks alles door te gaan met hun leven en niet in het minst het feit dat ze er geen doekjes om wilden winden en bereid waren zich te tonen zoals ze zijn: dat vond ik echt heel bijzonder om te ervaren. Want moet je nagaan: op een dieptepunt in je leven, een periode vol angst en onzekerheid en soms met de dood op je hielen, kun je toch nog de kracht opbrengen om eerlijk en onopgesmukt jouw verhaal te vertellen. Zodat anderen daar hun voordeel mee kunnen doen. Dat is voor mij een les geweest in positiviteit die ik niet snel zal vergeten. Dit project was voor mij een van de indrukwekkendste uit mijn carrière als fotograaf tot dusver."


Jitske Schols begon pas zes jaar geleden 'vanuit het niets' te fotograferen na een jarenlange carrière in de communicatie toen ze, op advies van haar vriend, zichzelf na een verhuizing een camera cadeau deed. Sindsdien heeft ze naam gemaakt als portretfotografe met een geheel eigen stijl. Schols heeft (inter)nationale exposities op haar naam staan en diverse prestigieuze fotografieprijzen gewonnen.




Bron: www.ad.nl