Het effect van (kanker)medicijnen wordt vaak opgeklopt.

15-04-2023 17:00

 

 

Auteur: Maurits Roorda - trouw.nl

 

 

 

 

 

 

Wetenschappers staan te vaak onderdruk om te komen met ‘positieve resultaten', stelt Maurits Roorda, PhD-kandidaat medische oncologie. Dat brengt het medicijnen-onderzoek juist niet verder.

 

Uit onderzoek van het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) blijkt dat de levensverwachting van kankerpatiënten voor sommige tumortypen nauwelijks is toegenomen, ondanks het grote aantal nieuwe medicijnen dat ervoor ontwikkeld is (Trouw, 29 maart). Er is een aantal verklaringen mogelijk voor dit gebrek aan vooruitgang.

 

In het interview met internist-oncoloog Gabe Sonke in dezelfde krant lag de nadruk op de rol van de farmaceut in de klinische studies en de goedkeuring door het Europees geneesmiddelenbureau. De farmaceut heeft er belang bij dat het medicijn werkt en goedgekeurd wordt. Om dit doel te bereiken wordt – vaak terecht, en soms sturend – voor een klinische studie een specifieke groep patiënten geselecteerd.

 

Vervolgens, in de praktijk, blijkt dan dat sommige behandelingen weinig levensverwachting toevoegen, terwijl ze ten koste gaan van kwaliteit van leven. Op die manier vertaalt klinisch wetenschappelijk onderzoek zich niet goed in een hogere levensverwachting.

 

Maar er is meer aan de hand. Ook in het preklinisch onderzoek, dat is de fase voordat een medicijn wordt getest in mensen, bestaat er druk om behandelingen te leveren die werken. Klinische studies stoelen (idealiter) op resultaten van preklinisch onderzoek, waar onderzoek wordt gedaan van een fundamenteel tot meer toegepast niveau.

 

 

Afhankelijkheid onderzoekers:


Het preklinisch onderzoek hoopt nieuwe behandelmethodes te vinden, die een voorspelbare en begrijpelijke verbetering voor patiënten opleveren. Maar vaak ben je als onderzoeker voor financiering, en dus je baan, afhankelijk van dat soort positieve resultaten: de beschrijving van een nieuw en effectief medicijn, waarvan we snappen hoe het werkt en waarvan we ook begrijpen hoe we daarvoor de juiste patiënten moeten selecteren.

 

Vaak blijkt de biologische praktijk weerbarstig, en levert het onderzoek een genuanceerd, gemengd en soms tegenstrijdig beeld op van de effectiviteit en werkzaamheid van een medicijn. Vanuit een wetenschappelijk perspectief interessant, want dat betekent dat er nog veel meer te ontdekken valt. Dat is wat veel onderzoekers aan de wetenschap trekt: het gevoel van verwondering, en dat er een nieuw, klein stukje van de werkelijkheid ontdekt is.

 

Helaas is er voor deze nuance niet altijd plaats in wetenschappelijke bladen, en krijg je onderzoeken met neutrale of negatieve resultaten niet altijd gepubliceerd, wat je financiering kan bedreigen. Zo ontstaat er ongewild een cultuur van resultaten die opgeklopt en selectief gerapporteerd worden, om maar door te kunnen. Dit doet de waarheidsvinding geen goed. Farmaceuten die op basis van dit soort kunstmatige inflatie niet juist en volledig geïnformeerd zijn, kunnen moeilijk een geschikte klinische studie ontwerpen om de effectiviteit van een behandeling te onderzoeken.

 

 

Jezelf niet voor de gek houden:


Hoe is dit op te lossen? Laat ik het klein en bij mezelf houden. Jezelf niet voor de gek willen houden is voor mij de essentie van goede wetenschap. Geld in de handen van een competente onderzoeker die dat in het oog houdt, is goed besteed geld. Ook als dit geen behandeling heeft opgeleverd.

 

 

Het heeft geen zin om een tweedeling te creëren van heiligen en zondaars: onderzoek is zelden zwart-wit, er is altijd een grijs gebied en ruimte voor interpretatie. Maar laten we onszelf als wetenschappers niet voor de gek houden, en laten we proberen eerlijker en completer te rapporteren wat er in ons onderzoek gebeurt.

 

Als wetenschappers zichzelf deze ruimte gunnen en alsnog het vertrouwen van geldschieters krijgen, leidt tot dat efficiënter gebruik van middelen, beter passende klinische studies en een patiënt die niet tevergeefs hoopt op beterschap.

 

 

Lees ook:


Geef nieuwe medicijnen geen groen licht, maar oranje

 

 Nieuwe kankermedicijnen zijn vaak peperduur en verlengen het leven van patiënten nauwelijks. Internist-oncoloog Gabe Sonke pleit voor een extra check. 

 

 

 

Dure kankermedicijnen hebben beperkt effect op levensverwachting

 

Dure kankermedicijnen hebben een beperkt effect op de levensverwachting van patiënten. Dat blijkt uit onderzoek van het Integraal Kankercentrum Nederland. Ook verschilt de overlevingskans sterk per kankersoort.

 

 

 

 

Bron: www.trouw.nl