Immunotherapie werkt spectaculair bij longkankerpatiënten.

07-03-2019 17:38





Immunotherapie heeft de behandeling van uitgezaaide longkanker op zijn kop gezet. Een kleine twee jaar geleden zijn de longartsen ermee begonnen in het Medisch Centrum Leeuwarden en de resultaten zijn ronduit spectaculair, zeggen de longartsen Wouter van Geffen (34) en Ben Venmans (59).




immunotherapie


Levensverlengend:

"De eerste die we ermee behandelden zou er een jaar eerder al niet meer zijn geweest, nu gaat het al twee jaar hartstikke goed met deze patiënt." De therapie wordt nu nog alleen ingezet bij palliatieve behandelingen.


Puur als levensverlengend medicijn, niet genezend. "Vroeger waren deze patiënten binnen een jaar overleden als je ze alleen palliatieve zorg aanbood. Met chemotherapie kun je er gemiddeld drie maanden bij krijgen, maar met deze immunotherapie kom je gemiddeld al op negen extra maanden", geeft Van Geffen aan. "Voor een kleine groep bij wie dit heel goed aanslaat betekent dit vele maanden langer overleving, soms een aantal jaren." Dat klinkt heel mooi, en dat is het ook. Maar er zijn wel restricties.


Wanneer kom je in aanmerking?

Lang niet iedereen komt in aanmerking voor de behandeling. Allereerst moet er sprake zijn van niet-kleincellige longkanker, wel verreweg de meest voorkomende van de twee varianten.


Bovendien moet de conditie van de patiënt nog goed zijn en de behandeling is niet mogelijk in combinatie met bepaalde andere aandoeningen en gebruik van sommige andere medicijnen.


Daarnaast kunnen de bijwerkingen ernstig zijn, omdat het medicijn ook gezonde organen te lijf kan gaan. "Daar moet je alert op zijn", waarschuwt Venmans.


Voordelen:

De voordelen van immunotherapie wegen nu al ruimschoots op tegen de nadelen. Zo is de behandeling ook een stuk milder dan chemo.


De twee grondleggers van de therapie kregen voor de doorbraken in het onderzoek er afgelopen najaar de Nobelprijs voor de geneeskunde voor. Het medicijn wordt eens in de twee, drie weken via een infuus ingebracht en geeft dan het lichaam het signaal om de eiwitten op de tumorcellen aan te vallen, legt Venmans uit. "Het zegt: val aan met alles wat je hebt!"



immunotherapie


Ontwikkelingen:

De werkzaamheid is nog lang niet uitontwikkeld. De ontwikkelingen volgen elkaar razendsnel op. "Het middel is nog relatief nieuw, we weten eigenlijk niet hoe goed het precies gaat werken", zegt Van Geffen. "We zien nu veel spectaculaire ontwikkelingen, ik loop al heel lang mee, het heeft heel lang stilgestaan.


Dan is het voor ons dokters mooi om dit mee te maken", zegt Venmans. "Ben wil voorlopig nog niet met pensioen, hij is nog lang niet klaar", vult Van Geffen met een kwinkslag aan.


Immunotherapie:

MCL begon vier jaar geleden met het gebruik van immunotherapie bij melanomen, huidkanker. Inmiddels wordt het medicijn ook gebruikt bij andere kankers, zoals niercelkanker.


Bij longkanker zijn de effecten bijzonder goed. MCL voert nu nog als enige ziekenhuis in Friesland deze behandeling uit, maar Venmans verwacht dat de andere Friese ziekenhuizen er spoedig ook mee beginnen. De Friese longoncologen werken sinds vier jaar samen in een netwerk.


Longkanker:

Longkanker komt relatief veel voor. Elk jaar komen er in Friesland zo'n vijfhonderd nieuwe patiënten bij.  Niet alle patiënten zijn rokers, benadrukt Van Geffen. Zo'n 10 tot 15 procent heeft nooit gerookt. Het liefst zou Venmans die patiënten opereren. Maar in driekwart van de gevallen kan de tumor niet operatief verwijderd worden, omdat de kanker al te vergevorderd is. "Het verraderlijke van longkanker is dat die laat aan de oppervlakte komt.


De ziekte geeft vaak helemaal geen klachten", vertelt Venmans. Uiteindelijke symptomen zijn: bloed ophoesten, pijn en langdurig hoesten.


Landelijk onderzoek:

Het MCL werkt al jaren mee aan een landelijk onderzoek dat de diagnostiek kan verbeteren. Een elektronische neus kan aan de hand van uitademingslucht mogelijk vaststellen of een patiënt longkanker heeft. Eerder is al vastgesteld dat deze Zutphense vinding COPD kan signaleren. Het onderzoek bevindt zich in de tweede van drie noodzakelijke testfases. Van Geffen zoekt honderd patiënten die de werking van het apparaat willen testen. "Voor het stellen van een diagnose gebruiken we nu een PET-scan, in combinatie met een CT-scan en bronchoscopie. Bronchoscopie is heel belastend. Als dit werkt, is dat in de toekomst overbodig."





Kwaliteit van leven:

Intussen beginnen de longartsen een nieuw groot onderzoek in MCL naar de wijze van behandeling van terminale longkankerpatiënten. "Mensen leven daardoor wel langer, maar leven ze kwalitatief wel goed? Dat willen we weten. Of je nu chemo of immunotherapie krijgt, het zijn echt giftige stoffen die je binnen krijgt. Het is niet alleen van belang dat je langer leeft, maar ook wat je die tijd kunt doen", legt Van Geffen uit. "Misschien zijn er patiënten die helemaal geen behandeling willen. Of is er iemand die zich nog goed voelt en eerst op vakantie wil, voor die begint met immunotherapie, chemo, tabletten of een combinatie daarvan. We willen weten hoe onze patiënten hun kwaliteit van leven ervaren."


Kosten immunotherapie:

Als er wel immunotherapie wordt aangeboden, dan is de betaalbaarheid een gevoelig punt. Alleen al het medicijn kost meer dan 50.000 euro op jaarbasis, alle andere kosten komen daar nog bovenop. "Ja, het gaat om miljoenen.


Het is een aanslag op de budgetten, al zijn er aparte voorzieningen voor dit soort dure middelen", zegt Van Geffen. Patenten en winstmaximalisatie in de farmaceutische industrie zorgen voor dit soort hoge prijzen, stelt Venmans vast. De hoop is gevestigd op het ministerie van Volksgezondheid, dat over nieuwe, dure middelen met fabrikanten onderhandelt over de prijs.


Het wachten is in het MCL op een besluit van het ministerie, waardoor ook een andere groep longkankerpatiënten met immunotherapie behandeld kan worden, zegt Van Geffen. Zo'n besluit wordt op korte termijn verwacht. "We willen door. Longkanker is een heel rare ziekte. De mensen die we nu behandelen met immunotherapie worden niet meer beter, die zitten in het vierde stadium. Maar in de stadia ervoor zijn er misschien mogelijkheden om die patiënten nog te genezen. Zodra we bij deze mensen deze behandeling mogen inzetten, willen we dat ook doen.


We willen graag voorop lopen in Leeuwarden.


We passen ons ontzettend snel aan."




Bron: www.gezondheidenco.nl