Kankerpatiënten met smaakproblemen kunnen dankzij Bilthovens ziekenhuis weer iets proeven.

08-03-2020 17:45


Auteur: Emma Thies - ad.nl/utrecht.



Janny van der Heijden (links), ambassadeur voor gezonde voeding, hielp ook mee bij de ontwikkeling van de Smaakmaker. Rechts: Marjolein de Jong.

Foto: AD.





Een sterk verminderd smaakgevoel of zelfs helemáál geen smaak: mensen met kanker kunnen hun smaaksensatie door chemotherapie soms compleet verliezen. Het Alexander Monro Ziekenhuis in Bilthoven heeft daar iets op gevonden: door middel van de Smaakmaker kunnen patiënten zo nu en dan weer genieten van hun maaltijden. 

De combinaties zijn niet altijd de meest voor de hand liggende. Ze werken wél, weet Mendy Windeij (60).  Een voorbeeld? Nasi met ahornsiroop. ,,Toen ik dat hoorde dacht ik: huh, moet ik dat bij elkaar gooien? Soms krijg je adviezen voor kruiden waarvan je totaal niet verwacht dat je ze samen lekker smaken. Maar het bleek een smaakbeleving te zijn."



Tekst gaat verder onder de Foto:


Mendy Windeij (60) is patiënte bij het Alexander Monro Ziekenhuis in Bilthoven en maakte gebruik van de Smaakmaker.

Foto: AD. 






Ruim twee jaar geleden kreeg Windeij de diagnose borstkanker. Sindsdien is ze erg vaak te vinden in het Alexander Monro Ziekenhuis in Bilthoven, een ziekenhuis dat gespecialiseerd is in het diagnosticeren en behandelen van borstkanker en overige borstaandoeningen. ,,Door de medicatie had ik vaak nog maar weinig smaak in mijn mond. Ook zorgden medicijnen ervoor dat mijn mond en tong een beetje stuk gingen", vertelt ze. ,,Ik zei weleens: niks meer proeven is echt een stukje rouw. Het is zo zwaar om iets lekkers voorgeschoteld te krijgen dat dan smaakt naar een bierviltje."


Verzwakken:

Windeij is niet de enige die daarmee te maken heeft: tussen de 45 tot 84% van mensen die chemotherapie krijgt, beschrijft smaakveranderingen of smaakproblemen. ,,Ook kan de mond pijnlijk of droog zijn, of zijn er patiënten die een metaalsmaak in hun mond beschrijven", legt Marjolein de Jong uit, directeur van het ziekenhuis en voormalig oncologisch chirurg. ,,Het is niet alleen heel vervelend voor patiënten, ook kan het zorgen voor minder eetlust en dus ook voor minder inname. Dat kan je potentieel verzwakken."


En dus ontwikkelde het ziekenhuis de 'Smaakmaker'. ,,Dat is een test waarmee wij bepalen wat voor soort smaakprofiel je hebt", legt De Jong uit. Dat gebeurt door middel van testjes en proefjes met verschillende basissmaken. ,,Op basis daarvan krijg je een profiel en kan de Smaakmaker jou helpen om keuzes te maken waardoor je weer beter kan eten. Als er bijvoorbeeld uitkomt dat bitter goed voor jou werkt, krijg je tips voor het gebruiken van bittere producten of garneringen die de smaak versterken." Deelnemers krijgen een brochure mee naar huis waarin ze allerlei tips per smaaksoort kunnen lezen. Ook kunnen ze gebruikmaken van een proefsessie waarbij ze voorbeeldgerechtjes in hun smaakprofiel testen. Het doel: patiënten met verminderde smaak weer goed laten proeven. 


Verrijking:

Voor Windeij was de Smaakmaker een 'verrijking', zoals ze het zelf noemt. Door haar chemo proefde ze lange tijd weinig meer. ,,Je moet je voorstellen dat alles weleens wat minder smaakt als je verkouden bent. Nou, dat gevoel had ik door de medicatie van de chemo soms permanent", vertelt ze. ,,Ik ging aan het begin van mijn ziekte ook weleens twijfelen aan mijn eigen koken. Dan vroeg ik aan m'n man: is het nou zo flauw, of proef jij wél wat?"


 

Het is echt een belevenis. Alsof je smaakpapil­len af en toe weer even worden aangespro­ken

Mendy Windeij, Patiënt.



Een aantal maanden geleden werd eerst bepaald wat voor smaakpalet Windeij had. ,,Mijn voorkeur gaat schijnbaar een beetje uit naar zoetig en zuur. Pittig kan ik niet teveel eten, want mijn mond en tong zijn een beetje stuk", legt ze uit. Vervolgens leerde ze bij de bijbehorende smaakproeverijtjes welke combinaties wél en niet voor haar werkten. ,,Een chef daar maakte een stukje zalm. Dat zou ik normaal niet proeven, maar met Japanse rijstwijnazijn, een goede soja en wat zeewier bleek dat ineens een topcombinatie. Terwijl ik zoiets in het verleden misschien niet bijzonder lekker had gevonden."


Windeij is dolgelukkig met het feit dat ze weer wat meer smaak beleeft. ,,Het is echt een belevenis. Alsof je smaakpapillen af en toe weer even worden aangesproken. Zo van: hé, het kan nog wél", zegt ze met een lach. Nu leert ze om thuis te koken op een manier die voor haar werkt.


,,Mijn gezin doet ook mee, dus dat vind ik heel fijn. Mijn dochter kookt veel, en die heeft ook allemaal kleine flesjes van bepaalde sausjes en kruiden ingeslagen. Als ik dan bij haar eet kan ze dat gebruiken, zodat ik ook iets proef."

 


Bron: www.ad.nl