Oncoloog-internist MMC enthousiast over behandeling uitgezaaide nierkanker: ‘Patiënten gaan met blij gezicht de spreekkamer uit’.

17-08-2019 18:39


Auteur: Arnold Mandemaker - ad.nl/eindhoven



Oncoloog-internist Wouter Dercksen met op zijn beeldscherm een afbeelding van een nier.

Foto: René Manders/fotomeulenhof.




EINDHOVEN/VELDHOVEN - ,,Het is waanzinnig!" De doorgaans kalme Wouter Dercksen, oncoloog-internist van het Máxima Medisch Centrum, kan zijn enthousiasme over een nieuwe aanpak van uitgezaaide nierkanker niet onderdrukken.

Dercksen heeft het over immuuntherapie. Een nieuw fenomeen in de wereld van kankerbestrijding waarvoor de Amerikaanse en Japanse grondleggers, James P. Allison en Tasuku Honjo, in december vorig jaar de Nobelprijs voor geneeskunde kregen. 


De methode maakte razendsnel de gang van experiment in het lab naar behandeling van patiënten. ,,Zoiets heb ik nog nooit meegemaakt", zegt Dercksen (56). ,,Eerst hadden we geen behandeling, nu hebben we iets dat je echt kan inzetten. Sommige patiënten gaan met een blij gezicht mijn spreekkamer uit. En ik ben zo blij dat ik dit kan vertellen." 


Dercksen was erbij toen enkele jaren geleden op een groot oncologisch congres in de Verenigde Staten voor het eerst de basis van de immuuntherapie openbaar werd gemaakt. ,,Dat zijn normaal rustige bijeenkomsten, waarbij iemand een lezing houdt en er na afloop een paar vragen worden gesteld. Maar nu sprongen de aanwezigen massaal overeind, sommigen met tranen in de ogen."


Eigen afweer:

Het draait bij immuuntherapie om de lichaamseigen afweer tegen indringers. Dat werkt niet bij kankercellen, want die zijn zo slim dat ze de aanvallen van witte bloedlichamen kunnen pareren. De therapie bestaat uit het indienen van een infuus met een middel dat deze blokkade helpt te omzeilen. De eigen afweer kan zo de kankercellen toch aanpakken. 


Ook patiënten met uitgezaaide longkanker en melanomen (huidkanker) kunnen met de immuuntherapie behandeld worden. En ook bij hen zijn inmiddels succesverhalen bekend. De behandeling is wel duur. Naar verluidt komt dat op circa anderhalve ton per patiënt. Minister Bruno Bruins (VVD, Medische Zorg) heeft een overeenkomst gesloten met de farmaceutische bedrijven die de medicatie leveren. Deel van de afspraak is dat de echte kosten geheim blijven. De zorgverzekeraars vergoeden de behandeling, al is de procedure om die toe te voegen aan het basispakket nog gaande. Deze uitzonderlijke gang van zaken illustreert hoe veelbelovend de immuuntherapie is. 


De ziekenhuizen in deze regio, het Elkerliek, Catharina en St. Anna,  sturen alle patiënten met uitgezaaide nierkanker naar het MMC, dat voor deze aandoening het behandelcentrum is. Dat zijn er gemiddeld twintig tot dertig per jaar. Voor behandeling is een heel team aan artsen nodig, legt Dercksen uit. Want immuuntherapie kan bij een op de acht patiënten leiden tot heftige bijwerkingen en kan andere organen aantasten, zoals darmen en longen. Dat vergt samenwerking met onder anderen longartsen en maag-lever-darmspecialisten. Het is dan ook geen wondermiddel dat bij elke patiënt kan worden ingezet. Het werkt ook niet bij alle vormen van kanker.


Geen tumoren meer zichtbaar:

Maar toch: de cijfers spreken boekdelen. ,,Bij uitgezaaide nierkanker was voorheen de helft van de patiënten binnen negen maanden overleden", zegt Dercksen. ,,Na twee jaar was nog maar tien procent in leven. Met immuuntherapie zijn bij vijftien procent van de patiënten na behandeling geen tumoren meer zichtbaar." 


Bij uitgezaaide nierkanker is het vooral de bedoeling om de kankercellen zodanig te verkleinen dat een operatie mogelijk wordt. Het is dus een 'tussenfase'. Het is niet erg als bij die operatie een nier geheel of gedeeltelijk wordt verwijderd, want een mens kan op één nier prima leven. 


Bij melanomen blijkt dat de behandeling zo goed werkt dat operatief ingrijpen niet meer nodig is. Een vrouw uit Nuenen vertelde eerder in deze krant hoe haar longkanker tot stilstand kwam na immuuntherapie bij longarts Ben van den Borne van het Catharina Ziekenhuis. Maar een melanoom op haar neus verdween volledig, bij wijze van 'bijvangst'.



Bron: www.ad.nl