‘Onze zorg behoort tot de beste van Europa’, maar is dat wel zo ?

10-12-2019 17:14


Auteur: Irene van den Berg - ad.nl/economie



 

Gouda. Bezoekers GHZ informatiebijeenkomst spataderen mogen live met operatie meekijken. Rick van Dijk is de patiënt.

Foto: Pim Mul.




We mopperen in Nederland best veel over de zorg. Maar is het gras groener bij de buren? Onze gezondheidszorg in internationaal perspectief.

'Niet voor niets behoort onze zorg tot de beste van Europa', staat in het Regeerakkoord. De politiek mag zich graag op de borst kloppen als het om de kwaliteit van ons zorgstelsel gaat.  


Zorgverzekeringspecial:

Dit verhaal is onderdeel van onze special. Alle verhalen vind je in de bijlage van de krant van 10 december 2019 of in ons online dossier.


Er bestaan allerlei internationale vergelijkingen, en het is niet moeilijk om een paar statistieken te vinden die dat positieve beeld bevestigen. De burger denkt er soms wat anders over: Nederlanders klagen veel over de zorg, bijvoorbeeld over de hoge kosten en de lange wachtlijsten. Hoe scoort ons zorgstelsel werkelijk als we het vergelijken met andere landen?


Basispakket:

Nederland heeft best een uniek zorgstelsel, met zowel publieke als private elementen. De overheid laat de zorg over aan zorgverzekeraars en -aanbieders die elkaar beconcurreren, maar stelt daar wel voorwaarden aan. 


Zo zijn verzekeraars verplicht iedereen te accepteren voor de basisverzekering, ongeacht hoe (on)gezond iemand is. En de nominale premie moet voor iedere verzekerde hetzelfde zijn; het werkgeversdeel van de zorgpremie is inkomensafhankelijk. De inhoud van het basispakket wordt bovendien door de politiek bepaald. Het idee is enerzijds dat ons zorgstelsel solidair en toegankelijk is: niemand valt buiten de boot. En anderzijds dat concurrentie de kwaliteit hoog en de kosten laag houdt.



Tekst gaat verder onder de Foto:



Foto ter illustratie: Medische zorg is in Brazilië voor iedereen gratis, maar dit uitgangspunt lijkt mooier dan het is.

Foto: Getty Images. 


Welvaartspeil:

 

In landen met een hoger welvaarts­peil geven inwoners een groter percentage van hun inkomen uit aan zorg

Willem Jan Meerding.



Maar pakt dat in praktijk ook zo uit? De OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) vergelijkt ieder jaar de gezondheidszorg in 35 industrielanden. Uit dat onderzoek blijkt dat de zorgkosten per hoofd van de bevolking bij ons relatief hoog zijn. Op een ranglijst van 35 OESO-landen staan we op plek 8.


Toch is dat niet per se negatief, stelt Willem Jan Meerding, zorgconsultant en oud-medewerker van de Raad voor Volksgezondheid en samenleving. ,,In landen met een hoger welvaartspeil geven inwoners een groter percentage van hun inkomen uit aan zorg. Dat komt doordat mensen gezondheid over het algemeen heel belangrijk vinden.'' 


Vergrijzingsgolf:

Zo staan Zwitserland, Noorwegen, de VS en Duitsland nog hoger op de lijst als het om zorgkosten gaat. ,,In het geval van Duitsland komt dat doordat de vergrijzing daar verder gevorderd is. In Nederland valt het hoogtepunt van de vergrijzingsgolf in 2040. De zorgkosten zullen hierdoor de komende jaren nog verder stijgen'', aldus Meerding.


Daar staat tegenover dat we in Nederland met 385 euro een relatief laag verplicht eigen risico hebben. België kent bijvoorbeeld een systeem van 'remgeld' waarbij de patiënt iedere keer een bepaald deel van de behandeling moet ophoesten. Daar zit wel een maximum aan, maar dat kan - afhankelijk van het gezinsinkomen - oplopen tot 1910,16 euro per jaar (2019). Ook zijn medicijnen in België duurder dan hier.



Tekst gaat verder onder de Grafiek:



Plek van Nederland op de OESO-ranglijst gezondheidsuitgaven per hoofd van de bevolking in 2018.

Foto: OESO.


 


Kwaliteit:

Niet alleen de kosten, maar ook de kwaliteit van de zorg bepalen of een zorgstelsel goed is. ,,Als je de kwaliteit van de zorg en de levensverwachting van Nederlanders neemt, dan scoren we op de meeste indicatoren gemiddeld. De politiek gelooft graag dat we tot de top behoren, maar in werkelijkheid behoort Nederland eerder tot de middenmoot als je kijkt naar landen met gelijke welvaart'', aldus Meerding. 



Als je de kwaliteit van de zorg en de levensver­wach­ting van Nederlan­ders neemt, dan scoren we op de meeste indicato­ren gemiddeld.

Willem Jan Meerding.



De levensverwachting bij mannen is hoger dan in de meeste andere landen, terwijl vrouwen relatief minder oud worden. Verder sterven in Nederland relatief meer mensen aan kanker en relatief minder aan bepaalde hart- en vaatziekten, zo bleek vorig jaar uit een internationale vergelijking van het RIVM en het ministerie van VWS (Volksgezondheid, Welzijn en Sport).


Op een paar punten scoort onze zorg wel bovengemiddeld. Zoals op toegankelijkheid, blijkt uit de Future Health Index van Philips. Hiermee wordt bedoeld in hoeverre zorg beschikbaar is voor burgers. Daarbij wordt bijvoorbeeld gekeken naar wachtlijsten in ziekenhuizen en de reistijd die een patiënt gemiddeld moet overbruggen om een ziekenhuis te bereiken. 


Ook de OESO oordeelt dat de wachtlijsten in Nederland relatief kort zijn. Voor een staaroperatie heeft Nederland bijvoorbeeld de kortste wachttijd van alle OESO-landen. En voor heup- en knieoperaties zijn alleen de wachttijden in Denemarken korter.






Nut van vergelijken:



Vergelij­ken is één ding. Maar overnemen is een tweede

Xander Koolman



Oké, maar worden we ook wijzer van al die vergelijkingen? Meerding: ,,Zeker wel. Toen een aantal jaren geleden uit internationale vergelijkingen bleek dat de sterftecijfers van pasgeborenen hier relatief hoog zijn, is Nederland daarop gaan sturen. Door de invoering van de 20-weken-echo en het verbeteren van de samenwerking tussen verloskundigen en gynaecologen. Dat heeft tot verlaging van de babysterfte geleid.'' Toch blijkt uit recente cijfers dat de babysterfte vorig jaar weer iets is gestegen.


,,Vergelijken is één ding. Maar overnemen is een tweede'', reageert gezondheidseconoom Xander Koolman van Vrije Universiteit Amsterdam. Volgens hem is het lang niet altijd mogelijk om de voordelen van het ene zorgsysteem te 'transplanteren' naar het andere systeem. 


Singapore:

Zo wordt Singapore vaak als voorbeeld gezien van een land waar de zorg goed en goedkoop is. Dat heeft onder meer te maken met de cultuur van de Singaporezen, zo blijkt uit een studie van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. ,,Wanneer de grootouders zorg nodig hebben, vangt de familie dit grotendeels op. (...) Jonge gezinnen gaan zelfstandig wonen, maar blijven vaak dichtbij ouders om toch zorg te kunnen verlenen.''


Volgens Koolman is het zeker interessant om te weten wat er in het buitenland gebeurt. ,,Maar aan sommige dingen binnen ons zorgstelsel zitten we gewoon vast.''



Tekst gaat verder onder de Foto:



Correspondent Mark van Assen.

Foto: Joost Hoving. 




België - Behandelingen snel en goed:


Correspondent Mark van Assen.

Als je het aan minister Maggie De Block vraagt, hebben de Belgen niks te klagen: ,,Onze gezondheidszorg is van goede kwaliteit en we hebben een genereus systeem van verzekeringen.'' Ze baseert zich hierbij op de Europese gezondheidsindex van de Zweedse denktank Health Consumer Powerhouse. Die vergelijkt de zorgstelsels in 35 Europese landen. De Belgen stegen dit jaar van plek 8 naar plek 5, met Zwitserland, Nederland, Noorwegen en Denemarken voor zich. En inderdaad: de behandelingen in België blijken snel en goed, de kindervaccinatiegraad is hoog en de zorg is betaalbaar. Iedereen is verplicht verzekerd via het ziekenfonds.


De kosten van de zorg worden betaald uit de sociale bijdragen van werkgevers en werknemers. Het eigen risico (hier: de 'maximumfactuur') is inkomensafhankelijk. En dat gaat heel precies. Wie bijvoorbeeld een netto belastbaar gezinsinkomen heeft tussen de 29.214,94 en 39.426 euro heeft een maximumfactuur van 1061,20 euro. Een minpunt zijn de lange wachtlijsten in de mentale zorg; ook is de informatieverstrekking aan de patiënt niet altijd even goed.


Tekort:

Zorg is over het algemeen prima geregeld in België. Toch doet zich één typerend probleem voor, met name in het tweetalige Brussel. Leg als je die taal matig beheerst maar eens in het Frans uit dat je een vage pijn hebt ergens in de buurt van je linkerschouder, net onder je schouderblad. Op een speciale site kun je weliswaar een huisarts zoeken 'die uw taal spreekt', maar dan kom je er al snel achter dat er te weinig Nederlandstalige huisartsen zijn. Een van de redenen: sommigen sluiten zich aan bij de Franstalige Huisartsenkring, omdat ze dan minder wachtdiensten hoeven te draaien.



Tekst gaat verder onder de Foto:



Correspondent Joost de Jong

Foto: Joost Hoving. 



Brazilië - Nauwelijks acceptabel basisniveau:


Correspondent Joost de Jong. 

Medische zorg is in Brazilië voor iedereen gratis. Dat nobele uitgangspunt, vastgelegd in de grondwet, lijkt mooier dan het is. Adequate medische voorzieningen tot in alle uithoeken van het immense land efficiënt en deugdelijk organiseren is een bijna ondoenlijke klus. Bovendien gaat het om 210 miljoen Brazilianen, zodat het logisch is dat de kosten van het publieke medische systeem SUS (Sistema Único de Saude), die worden opgebracht door de federale overheid, de deelstaten en gemeenten, astronomisch zijn. Gevoegd bij economische crisis, wanbeleid en corruptie betekent dat in de praktijk dat vooral in de dichtbevolkte stedelijke periferieën en het uitgestrekte binnenland de medische zorg naar westerse maatstaven nauwelijks een acceptabel basisniveau heeft. Dat uit zich in lange wachttijden en -lijsten voor een behandeling, patiënten die dagenlang in hun bed verblijven op de gangen van ziekenhuizen, op sommige plaatsen afwezigheid van dokters of het op medische posten ontbreken van basisvoorzieningen als injectienaalden, pleisters, vaccinaties en dergelijke.


Particulier:

Wie het zich kan veroorloven, verzekert zich daarom particulier en maakt gebruik van vrijgevestigde artsen of aan de verzekeringsmaatschappij verbonden klinieken. De kosten daarvan variëren, maar beginnen bij zo'n 100 euro per maand. Aangezien acht van de tien werkende Brazilianen niet meer verdienen dan één (circa 220 euro) of twee minimumsalarissen (440 euro), is particulier verzekeren alleen weggelegd voor de happy few.



Tekst gaat verder onder de Foto:



Correspondent Karlijn van Houwelingen.

Foto: Joost Hoving. 





Verenigde Staten - Eigen risico: gemiddeld €4000:

Veel Amerikanen zijn stikjaloers op het Nederlandse zorgstelsel. U stoort zich aan het eigen risico van 385 euro? In de VS is het eigen risico gemiddeld bijna 4000 euro, berekende verzekeraarsplatform eHealth. De verzekering kost maandelijks gemiddeld 400 euro. Per persoon. En dat is nog zonder eigen bijdragen, die ook flink kunnen oplopen. Amerikaanse dokters en ziekenhuizen brengen namelijk astronomische bedragen in rekening. Een bypass-hartoperatie kostte volgens de internationale federatie van zorgverzekaars in de VS gemiddeld 65.700 euro in 2013, met uitschieters naar ruim 132.000 euro. In Nederland kon het voor 13.700 euro.


Onderverzekerd:

Ongeveer de helft van de Amerikanen krijgt een polis van zijn werkgever en hoeft dat dus niet allemaal zelf te betalen. Maar wie zo'n baan niet heeft - ondernemers en freelancers bijvoorbeeld - is aangewezen op private verzekeraars. Vooral mensen die geen aanspraak maken op de subsidies die beschikbaar zijn dankzij zorghervormingen van ex-president Obama, eindigen vaak 'onderverzekerd'. Ze hebben op papier wel een verzekering, maar die dekt zo weinig dat ze alsnog in financiële problemen komen bij ziekte. Zo'n 28 miljoen Amerikanen waren vorig jaar helemaal niet verzekerd. Het gevolg: een op de vier vrouwen en een op de vijf mannen heeft in 2017 medische zorg moeten laten schieten of uitstellen vanwege de kosten.



Heb je alleen een collectieve zorgverzekering en geen aanvullend pakket, dan kun je via deze tool van Independer checken wat je in 2019 had kunnen besparen.






 
Bron: www.ad.nl