Patiënten moeten meer te zeggen krijgen over hun behandeling.

19-08-2021 17:14



Auteur: Jacqueline Timmermans - trouw.nl/opinie




In de spreekkamer komt gedeelde besluitvorming niet van de grond, ziet arts Jacqueline Timmermans. Ze doet een oproep aan de Tweede Kamer: geef dokters en patiënten meer tijd voor een goed gesprek.


Artsen en patiënten staan soms mijlenver uit elkaar. Dat bleek onlangs weer uit de Zembla-documentaire over Felix van 9 jaar. Bij hem werd een hersentumor gevonden. De behandeling zou uit onder andere chemotherapie bestaan. De ouders zagen meer in immunotherapie. Maar tot een goed gesprek daarover is het niet gekomen. Terwijl artsen en patiënten zoals Felix, en hun ouders, hetzelfde doel hebben: de patiënt helpen en liefst genezen.


Bijna alle patiënten willen graag meepraten en meebeslissen. De belangrijkste reden: omdat het 'over mijn lijf en leven gaat'. We hebben het over gedeelde besluitvorming, het proces waarbij arts en patiënt samen bespreken welke medische optie het beste bij de patiënt past. Hierbij bespreken ze de voor- en nadelen van alle mogelijkheden, de patiëntvoorkeuren en omstandigheden. Helaas komt dit niet goed van de grond.


Medisch specialisten wíllen wel, maar ervaren obstakels, zoals tijdsdruk of gebrek aan hulpmiddelen. Ook patiënten ervaren obstakels, zoals tijdsdruk en onzekerheid om mee te kunnen beslissen. De gevolgen? Patiënten kunnen spijt krijgen van hun behandeling.


Spijt van de maagverkleining:


Zoals de jongeman die koos voor een maagverkleining, maar hierna klachten kreeg van onbegrepen buikpijn. De kans hierop na een maagverkleining is 15 procent. Dat wordt in de spreekkamer wel besproken, maar als iemand een operatie graag wil, hoort hij dit soort cijfers wellicht niet goed óf begrijpt hij het onvoldoende. De buikpijn van de jongeman is niet weggegaan. Met als gevolg dat hij spijt heeft van zijn maagverkleining.


Een ander voorbeeld is de vrouw die spijt kreeg van haar bestraling toen de kanker terugkwam. Zij moest een operatie ondergaan om de teruggekeerde kanker te behandelen, maar had nooit beseft dat een operatie ná bestraling met meer problemen gepaard kan gaan. Als zij zich dit vooraf beter gerealiseerd had, had zij in eerste instantie voor een operatie gekozen, een gelijkwaardige optie.


Volgens onderzoek van Patiëntenfederatie Nederland willen negen van de tien patiënten gedeelde besluitvorming. Maar de helft van de patiënten kreeg niet meerdere medische opties voorgelegd. Terwijl er vrijwel altijd meerdere mogelijkheden zijn, omdat niets doen of afwachten vaak ook eenoptie is.


Patiënten laten meebeslissen is niet duurder:


Helaas is nog niet onomstotelijk aangetoond dat gedeelde besluitvorming de zorgkosten doet dalen. Het kost in de fase voor de beslissing meer tijd, dat kan tot hogere kosten leiden. Daardoor stokt invoering van gedeelde besluitvorming.


Toch kan dit zorgen voor lagere zorgkosten, doordat beter geïnformeerde patiënten trouwer zijn aan hun behandeling én zij minder snel kiezen voor een ingrijpendere behandeling. Zoals de patiënte die afzag van een oogoperatie na een goed gesprek met de oogarts.


Omdat gedeelde besluitvorming niet van de grond komt, moet de minister artsen en patiënten erbij helpen. Met breder aanbieden van keuzehulpen en meer tijd voor een goed gesprek daarna. Een keuzehulp helpt vaak ook bij het op een rij zetten van wat voor patiënten belangrijk is. Dit had de jongeman geholpen bij het accepteren van de buikpijn na zijn maagverkleining. Omdat hij vooraf beter beseft had dat hij dit risico liep. Ook de vrouw die spijt kreeg van de bestraling en achteraf liever voor een operatie had gekozen, had waarschijnlijk veel gehad aan een keuzehulp en een goed gesprek daarna. Nu het kabinet demissionair is, ligt hier een mooie taak voor de Kamer.




Bron: www.trouw.nl