Voor sterrenkundige Jordy Davelaar (29) was ‘the sky the limit’, tot hij kanker kreeg.

08-08-2021 19:16


Auteur: Mathijs Noy - gelderlander.nl/nijmegen



Jordy Davelaar.

Foto: Duncan de Fey.






De Nijmeegse sterrenkundige Jordy Davelaar was net aan zijn droombaan in New York begonnen toen hij te horen kreeg dat hij kanker had. Na een zware revalidatie krabbelt hij nu weer uit het dal en droomt hij van een terugkeer naar 'the city that never sleeps'.


Wat doe je als je net te horen hebt gekregen dat je kanker hebt, maar nog niet weet welk type? Jordy Davelaar (29) begon wild te googelen. ,,En toen ik daarmee klaar was, had ik een lijstje van soorten kanker die ik had kunnen hebben, met bijbehorende overlevingskansen, variërend van 30 tot 90 procent."


Astrofysicus Davelaar is een man van cijfers. Tot op zekere hoogte benadert hij zijn ziekte als een wetenschapper. ,,Als je ziek wordt, gaat het over kansen en verwachtingen. Ik projecteer die op mezelf. Ik heb heel goed door wat mijn kansen zijn - er zijn geen garanties. Ik kijk daar rationeel naar."


'Kanker is een dom kansspelletje'


Dat hij uiteindelijk een zeldzame vorm van kiemcelkanker bleek te hebben, kan je natuurlijk geen geluk noemen. Maar het was, naar omstandigheden, niet het slechtste scenario, vertelt hij op een terras aan het Joris Ivensplein, in het centrum van Nijmegen. ,,Mijn vorm van kanker is relatief goed behandelbaar met chemotherapie. Zo'n 70 procent van de mensen bij wie deze kanker in dit stadium wordt ontdekt, leeft na vijf jaar nog. Het glas is meer dan half vol. Als ik een verkeerd type had gehad, was het misschien wel meteen klaar geweest." 




Ik had pech om deze ziekte op mijn leeftijd te krijgen. De kans om onder een bus te belanden, is waarschijn­lijk groter. Nu moet ik geluk hebben om de ziekte te overleven."

Jordy Davelaar.



Waar kiemcelkanker zich bij mannen meestal in de teelballen nestelt, groeide er bij Davelaar een tumor achter zijn borst. Percentages zijn percentages, weet Davelaar als geen ander. Kanker geeft geen garanties. ,,Ik had pech om deze ziekte op mijn leeftijd te krijgen. De kans om onder een bus te belanden, is waarschijnlijk groter. Nu moet ik geluk hebben om de ziekte te overleven. Mijn lichaam moet op de goede manier reageren op de ziekte en de behandeling, dat is een kwestie van de juiste genen hebben. Kanker is een dom kansspelletje."


Ongeïdentificeerde massa:


De eerste symptomen van zijn ziekte kreeg Davelaar in oktober vorig jaar. Hij was toen net verhuisd naar New York en begonnen als onderzoeker aan Columbia University en het prestigieuze Flatiron Instituut - een droombaan.


Als promovendus in Nijmegen profileerde Davelaar zich al als wetenschapstalent. Hij werd lid van het internationale Event Horizon Telescope-team dat in 2019 wereldwijd de headlines haalde met de eerste foto van een zwart gat. Op individueel vlak baarde de jonge sterrenkundige opzien met het maken van een virtual reality-simulatie, waarin een zwart gat van dichtbij kan worden bekeken.


Zijn prestaties bleven niet onopgemerkt. Elsevier Weekblad zette Davelaar vorig jaar in een rijtje van dertig grootste talenten in politiek, wetenschap, cultuur, sport en bedrijfsleven. De uitdrukking the sky is the limit leek speciaal voor de sterrenkundige bedacht.


Na zijn promotie in Nijmegen, stak Davelaar de Atlantische Oceaan over. ,,Ik ben van kinds af aan al gefascineerd door Amerika. New York kende ik al - tijdens mijn promotie heb ik er een halfjaar gewoond. De grootsheid, de mensen, al die culturen die er samenkomen." Op vrije middagen wandelde hij graag de stad in, zonder specifieke bestemming, vaak eindigend op een bankje met een kop Starbucks-koffie.




Je krijgt een jonge gozer tegenover je, die nooit drugs heeft gebruikt en die veel sport. Wie denkt er dan meteen aan kanker?"

Jordy Davelaar.




In die periode kreeg hij dus last van mysterieuze klachten, die een voorbode bleken voor de ellende die hem nog te wachten stond. ,,Een stevige verkoudheid, wat dik opgezette klieren en het vasthouden van vocht in mijn nek. Dat laatste zullen wel opgezette lymfeklieren zijn door een infectie, misschien een virus, of het resultaat zijn van mijn vlucht, dacht ik." Langzaam trokken de klachten weer weg. Davelaar stortte zich in het New Yorkse leven, voor zover mogelijk in tijden van een pandemie.


Maar in december kwamen de klachten terug, heviger dan voorheen. Om Kerst te vieren met zijn familie was Davelaar tijdelijk terug in Nederland. Thuis in Nijmegen kreeg zijn vriendin argwaan: 'Dit is niet goed', zei ze. 'Jij gaat een afspraak maken met de huisarts.'


Die maakte zich niet direct zorgen. ,,Logisch ook'', blikt Davelaar terug. ,,Je krijgt een jonge gozer tegenover je, die nooit drugs heeft gebruikt en die veel sport. Wie denkt er dan meteen aan kanker?" Na een echo van de nek werd de arts toch zenuwachtig. De stemming sloeg om. ,,Binnen drie dagen moest ik me melden in het Canisius Wilhelmina Ziekenhuis (CWZ) voor een bloedtest, een röntgenfoto en een gesprek met de internist. We denken aan kanker, zei de huisarts."


De Tekst gaat verder onder de Foto:



Jordy Davelaar

Jordy Davelaar.

Foto: Duncan de Fey.





'Je weet dat het fout is, maar hoe fout?'


Die foto liet weinig ruimte voor optimisme. Waar de longen normaal recht naar beneden lopen, werden die van Davelaar een stuk aan de kant geduwd. Daar zat duidelijk iets wat er niet hoorde te zitten. 


Hij werd opgenomen in het CWZ. Een biopsie moest gaan uitwijzen wat voor tumor zich in Davelaars lijf had genesteld. De uitslag daarvan liet een lang weekend op zich wachten. ,,Dat was het allermoeilijkste. Je weet dat het fout is, maar hoe fout? Welk type kanker heb ik? Is het behandelbaar? Waar zit het nog meer? Mijn hele wereld stond op zijn kop."


Hoe hij zich daar in het CWZ voelde, tussen hoop en vrees, kan hij moeilijk omschrijven. ,,Dat moet je zelf hebben meegemaakt, denk ik. Ik lag mezelf op te vreten in dat ziekenhuis. Door corona mocht er bovendien maar één persoon per dag op bezoek komen. Elke keer als er een arts binnenkwam, dacht ik: nu krijg ik de uitslag te horen. Maar steeds weer hadden ze langer nodig."


Af en toe tilt Davelaar zijn New York Yankees-petje van zijn hoofd en strijkt hij met zijn hand over zijn hoofd. Zijn haren beginnen weer terug te groeien. Vroeger had hij halflang, krullend haar. Om het moment vóór te zijn dat de haren uit zijn hoofd zouden vallen, ging de tondeuse eroverheen. Want chemo: daar was geen ontkomen aan.


Het proces dat Davelaar te wachten stond, bestond uit vier rondes van steeds drie weken. Een ronde begon steeds met vijf nachten ziekenhuis, waarin hij non-stop aan het infuus lag voor de chemotherapie. De rest van de week was hij thuis, waar zijn vriendin hem verzorgde, die net als Davelaar sterrenkundige is en aan de Radboud Universiteit een promotietraject volgt.


Rollercoaster:


Het moment waar hij naartoe leefde, was een nieuwe CT-scan, in mei. Dat zou het moment zijn waarop hij verlossend nieuws zou kunnen krijgen over de effectiviteit van de chemokuur. ,,Ik kreeg heel goed nieuws. Mijn lever is schoon. Het grote gezwel onder mijn borstkas is in twee delen uit elkaar gevallen en gekrompen. De verwachting is dat het lichaam dat dode materiaal zelf nog moet opruimen. Dat heeft tijd nodig."


Na de rollercoaster van het afgelopen halfjaar is Davelaar nu in rustiger vaarwater beland. Ook dat is even wennen. ,,Ik onderzoek zwarte gaten en hier kwam ik er zelf een tegen." De artsen hopen dat hij geen nieuwe behandelingen nodig heeft, al is dat nog niet zeker. Pas in september 2021 staat er een nieuwe scan in de agenda.


,,Ik werk weer halve dagen, dat probeer ik althans. Daarnaast ben ik veel aan het sporten: hardlopen, zwemmen, wandelen. Ik probeer mijn conditie weer op te bouwen. Ik heb mijn vaccinaties tegen corona gehad. Mijn leven gaat steeds weer wat verder open." Lachend: ,,Mijn chemotherapie viel samen met de lockdown, dus ik heb gelukkig niet zoveel gemist."


De hoop is dat Davelaar in het najaar weer terug kan naar New York. ,,Daar droom ik van. Letterlijk."




Bron: www.gelderlander.nl