Kankeronderzoek begint vaak met een prangende vraag. Hoe krijg je medicijnen beter bij een hersentumor? Welke cysten in de alvleesklier zijn onschuldig en welke kunnen uitgroeien tot kanker? Waarom vallen vrouwen vaker terug bij stoppen met roken dan mannen? Om dit soort vragen te beantwoorden, investeert KWF ruim € 28 miljoen in 34 nieuwe onderzoeken, mede dankzij Alpe d’HuZes. De grootste fondsenwervende actie voor KWF maakt 20 projecten mogelijk, samen goed voor € 16,6 miljoen. Daarmee levert Alpe d'HuZes opnieuw een belangrijke bijdrage aan vooruitgang in kankeronderzoek.

De onderzoeken zijn toegekend binnen de financieringsrondes Exploratie, Development en Young Investigator Grant. De onderwerpen laten zien hoe breed kankeronderzoek is: van DNA-reparatie en vroege opsporing tot nieuwe behandelingen met straling, ultrageluid en het eigen immuunsysteem. Samen maken ze duidelijk waar KWF voor staat: kanker beter begrijpen, voorkomen, opsporen en behandelen, met optimale kwaliteit van leven tijdens en na de ziekte.

Alvleesklierkanker voorkomen en eerder opsporen:

Alvleesklierkanker wordt vaak te laat ontdekt. Een operatie biedt de beste kans op genezing, maar is vaak niet meer mogelijk. Daarom is vroege opsporing van levensbelang.

In 2 onderzoeken staan cysten in de alvleesklier centraal. Deze met vocht gevulde blaasjes zijn meestal onschuldig, maar kunnen uitgroeien tot kanker. Dit risico is nu nog lastig in te schatten. Daardoor ondergaan sommige patiënten onnodig een zware operatie, terwijl bij anderen juist te laat wordt ingegrepen.

Het ene onderzoek richt zich op moleculaire sporen in cystevocht. Mogelijk kunnen die verraden of een cyste een hoog risico vormt. In het andere project onderzoeken chirurgen of zij cysten nauwkeuriger kunnen opsporen en verwijderen met een kleine camera in de alvleesklierbuis. Hoe preciezer dit lukt, hoe kleiner de kans op terugkeer van de ziekte en hoe minder schade aan de alvleesklier.

In een derde onderzoek werken wetenschappers aan een nieuwe bloedtest om alvleesklierkanker eerder op te sporen. Idealiter nog voordat de ziekte zichtbaar is op scans. De test kijkt naar kleine blaasjes in het bloed die informatie uit de tumor kunnen bevatten. Mogelijk laat de test ook sneller zien of een behandeling aanslaat.

Stoppen met roken: aandacht voor verschillen tussen vrouwen en mannen:

Roken blijft de belangrijkste vermijdbare oorzaak van kanker. Stoppen met roken verlaagt de kans op kanker aanzienlijk, maar is vaak moeilijk vol te houden. Terugval komt vaker voor bij vrouwen, terwijl zij juist meer gezondheidsrisico's lopen door roken dan mannen. Een nieuw onderzoek richt zich op deze sekseverschillen.

Mogelijk spelen hormonale factoren, stressreacties, hunkering naar nicotine en reacties op rookprikkels hierbij een rol. Meer inzicht in het ontstaan van terugval moet helpen om de ondersteuning bij stoppen met roken persoonlijker en effectiever te maken.

Clitorisherstel bij schaamlipkanker:

Bij schaamlipkanker, ook wel vulvakanker, is het soms nodig om de clitoris te verwijderen om de kanker goed te behandelen. Dit kan grote gevolgen hebben voor seksualiteit, lichaamsbeeld en kwaliteit van leven.

Het REGAIN-project onderzoekt of clitorisherstel veilig en goed uitvoerbaar is, en of deze ingreep leidt tot betere seksualiteit en kwaliteit van leven dan standaard wondsluiting.

Ook ontwikkelen de onderzoekers samen met patiënten en zorgverleners een keuzehulp, zodat vrouwen beter geïnformeerd kunnen kiezen wat past bij hun wensen en waarden.

Medicijnen beter bij hersentumoren krijgen met ultrageluid:

Bij glioblastoom, een agressieve hersentumor, bereiken medicijnen de tumor vaak onvoldoende. Dat komt door de bloed-hersenbarrière. Deze beschermlaag houdt schadelijke stoffen tegen, maar ook veel medicijnen.

Eerdere KWF-projecten lieten zien dat gerichte ultrageluidsgolven deze barrière tijdelijk kunnen openen, zodat medicijnen mogelijk beter bij de tumor komen.

Voor het eerst gaan onderzoekers deze aanpak nu testen bij patiënten: een belangrijke stap richting toepassing van de techniek. Met scans meten zij of het medicijn beter in de tumor terechtkomt. Ook onderzoeken ze of de behandeling veilig is.

Bestralen met meer precisie en minder schade:

Meerdere onderzoeken richten zich op bestraling op maat. Hierbij wordt de behandeling zo goed mogelijk afgestemd op de individuele patiënt. Soms betekent dat krachtiger bestralen, soms juist minder intensief om schade te beperken.

Bij endeldarmkanker wordt onderzocht of een extra gerichte bestralingsdosis de kans op orgaanbehoud kan vergroten. Dat kan patiënten mogelijk een ingrijpende operatie of blijvend stoma besparen.

Bij baarmoederhalskanker wordt onderzocht of vrouwen met een goede prognose minder bestraling kunnen krijgen, zonder dat dit de kans op genezing verlaagt. Dat kan ernstige bijwerkingen op de lange termijn verminderen.

Andere projecten richten zich op nieuwe vormen van bestraling, zoals inwendige bestraling met een radioactief medicijn of proton-minibeambestraling bij hoofd-halskanker.

Van basiskennis naar doorbraak:

Niet elk onderzoek leidt direct tot een nieuwe behandeling. Daarom steunt KWF ook fundamenteel onderzoek naar DNA-reparatie, ontregelde groeisignalen, immuunonderdrukking en nieuwe therapeutische doelwitten.

Zulke kennis kan de kwetsbaarheden van kanker blootleggen en later uitgroeien tot nieuwe tests of behandelingen die voor patiënten het verschil maken.

Onmisbare bijdrage van Alpe d'HuZes:

Het merendeel van de nieuwe onderzoeken is te danken aan Alpe d’HuZes, de grootste fondsenwervende actie voor KWF. Dit jaar vierde Alpe d’HuZes haar 20-jarig bestaan, met een indrukwekkende opbrengst van ruim € 25 miljoen. In totaal haalde de actie al ruim een kwart miljard euro op voor kankeronderzoek.

Dankzij de inzet van duizenden deelnemers, vrijwilligers en donateurs kunnen 20 nieuwe onderzoeken van start, samen goed voor € 16,6 miljoen. De nadruk ligt op effectievere behandelingen, betere overlevingskansen en onderzoek naar moeilijk behandelbare kankersoorten, zoals alvleesklierkanker en eierstokkanker.

Via de Bas Mulder Award geeft Alpe d’HuZes 7 jonge onderzoekers de kans om hun wetenschappelijke talent verder te ontwikkelen en een eigen onderzoekslijn te starten. Daarmee investeert Alpe d’HuZes niet alleen in het onderzoek van nu, maar ook in dat van de toekomst.

Alle onderzoeken:

Een overzicht van de gehonoreerde projecten per financieringsronde:

/ Bestedingsoverzicht Exploratie

/ Bestedingsoverzicht Development

/ Bestedingsoverzicht Young Investigator Grant

Bron: www.kwf.nl/nieuws