Redacteur Andrei Stiru - scientias.nl

Baarmoederhalskanker gaat in rijke landen tegen 2048 vrijwel volledig verdwenen zijn. Dat blijkt uit een studie in The Lancet. Maar in armere delen van de wereld gaat er amper iets veranderen.

Baarmoederhalskanker is een van de makkelijkst te voorkomen vormen van kanker die er bestaan. Toch krijgen wereldwijd elk jaar nog meer dan 600.000 vrouwen de diagnose.

Bijna elk geval van baarmoederhalskanker wordt veroorzaakt door HPV, het humaan papillomavirus. Dat is een seksueel overdraagbare infectie waartegen je een prik kunt krijgen. Combineer vaccinatie met regelmatige screening en je kunt tot 90 procent van de kankergevallen voorkomen, zo zeggen de auteurs van de studie.

Twee snelheden:

In rijke landen is HPV-vaccinatie al sinds ongeveer 2012 gebruikelijk en vaak ook voor jongens. In Nederland en België worden HPV-vaccins sinds 2010 aan meisjes aangeboden en sinds respectievelijk 2022 en 2020 aan alle leerlingen, dus ook aan jongens. Zo’n 84 procent van de vrouwen in rijke landen wordt regelmatig onderzocht, zo becijferen de auteurs van de studie.

In armere landen is de situatie niet zo rooskleurig. Vaccinatieprogramma’s startten daar gemiddeld pas in 2018, slechts 23 procent van de meisjes kreeg in 2023 een prik (tegenover 57 procent in rijke landen) en jongens worden er nauwelijks gevaccineerd. Amper 10 procent van de vrouwen daar krijgt ooit in haar leven een screening.

Dat zie je duidelijk terug in de kankercijfers. In Noord-Amerika krijgt zo’n zes op de 100.000 vrouwen per jaar baarmoederhalskanker. In Afrika ten zuiden van de Sahara is dat bijna het zesvoudige.

Wat zegt het rekenmodel?

De onderzoekers becijferden met een simulatiemodel hoe baarmoederhalskanker zich de komende eeuw ontwikkelt in 67 armere en 42 rijkere landen. Zij baseren zich op het beleid van vandaag.

Rijke landen, zo zeggen zij, gaan de ziekte min of meer helemaal verslaan tegen 2048. In armere landen is er geen einde in zicht. Tegen het jaar 2105 (!) gaan zij maar een daling van 23 procent optekenen. Vooral in sub-Sahara Afrika gaat er niet veel veranderen als het huidige beleid wordt voortgezet.

Zonder extra inspanningen krijgen in de onderzochte arme 67 landen samen 58 miljoen vrouwen de komende eeuw baarmoederhalskanker. En bijna al die gevallen zijn te voorkomen, met technologie die vandaag de dag bestaat.

Wat zou wel werken?

De onderzoekers rekenden ook door wat er nodig is om de ziekte in arme landen te bestrijden. Als 90 procent van de meisjes in deze landen wordt gevaccineerd, daalt het aantal kankergevallen met zo’n 87 procent. Combineer dat met screening en behandeling en de ziekte kan wereldwijd tegen 2070 worden uitgeroeid. Als dat doel wordt behaald, worden zo’n 37 miljoen kankergevallen voorkomen.

Dit is overigens niet onbetaalbaar. De afgelopen jaren is er veel veranderd. Er zijn goedkopere vaccins beschikbaar en uit eerder onderzoek blijkt dat één prik in veel gevallen al voldoende bescherming biedt. Een paar landen laten ook gewoon zien dat het kan. In Bhutan, Burkina Faso, Oeganda en Tanzania ligt de vaccinatiedekking inmiddels behoorlijk hoog. Nu de rest van de wereld nog.

Bron: www.scientias.nl