Hoe zien gezonde beenmergcellen bij kinderen eruit? Voor het eerst hebben onderzoekers dit in kaart gebracht. Wetenschappers van het Prinses Máxima Centrum onderzochten bijna 91.000 losse beenmergcellen van gezonde kinderen. Daaruit blijkt dat het beenmerg van kinderen duidelijk anders is opgebouwd dan dat van volwassenen. De onderzoekers verzamelden de gegevens in een overzicht, een soort atlas, zodat andere onderzoekers deze ook kunnen gebruiken.

Het beenmerg zit in het binnenste van je botten. Het maakt bloedcellen aan, zoals rode bloedcellen en witte bloedcellen. Bij leukemie en andere bloedziekten gaat dit proces mis; er ontstaan zieke cellen in plaats van gezonde.

Wetenschappers onderzoeken het beenmerg om te begrijpen wat er precies misgaat en hoe kinderen met leukemie of een andere bloedziekte hiervan het beste kunnen genezen. Daarbij helpt het vergelijken van beenmergcellen van gezonde en zieke kinderen. Maar tot nu toe waren deze gegevens er niet. Onderzoekers gebruikten daarom de gegevens van het beenmerg van volwassenen.

Beenmerg van kinderen is anders:

Onderzoekers van het Máxima hebben nu laten zien dat het beenmerg van kinderen anders werkt en bestaat uit andere soorten cellen, in andere hoeveelheden. De gegevens zijn verzameld in een overzicht – een soort atlas - die nu vrij beschikbaar is voor andere onderzoekers uit de hele wereld. Zo helpt dit onderzoek de behandelingen voor kinderleukemie en andere bloedziekten verder te verbeteren.

Dit onderzoeksproject door de Belderbos-groep en de Single cell genomics faciliteit werd mede mogelijk gemaakt door: de Landsteiner Foundation for Blood Transfusion Research en de European Research Council. De Single cell genomics faciliteit wordt mede mogelijk gemaakt door Stichting Kinderen Kankervrij (KiKa).

-----

Bijna 91.000 individuele cellen:

De beenmergcel-atlas bestaat uit bijna 91.000 individuele beenmergcellen. Deze zijn afkomstig van negen donoren in de leeftijd van twee tot 32 jaar. Daarmee bestrijkt de dataset meerdere ontwikkelingsfasen. Ruim 20.000 cellen zijn zogenaamde hematopoëtische stam- en progenitorcellen en mesenchymale stromacellen. Van alle cellen zijn het mRNA-expressieprofiel en de oppervlakte-eiwitexpressie vastgelegd met behulp van single-cell technologieën. Ook werd de ‘architectuur’ van het beenmerg onderzocht met spatial transcriptomics technieken.

Veranderingen in de bloedaanmaak:

Analyse van de data laat duidelijke leeftijdsafhankelijke veranderingen in hematopoëse, de bloedaanmaak, zien. Bij kinderen jonger dan tien jaar is het beenmerg primair gericht op productie van B-cellen. Bij tieners en jongvolwassenen ligt de nadruk daarentegen meer op myeloïde en T-cel productie. Parallel hieraan verandert ook de beenmergniche: de cellulaire en moleculaire samenstelling van de micro-omgeving die de bloedaanmaak ondersteunt.

De resultaten van dit onderzoek zijn vandaag 17 Feb 2026 gepubliceerd in Nature Immunology:

Postdoctoraal onderzoeker dr. Evelyn Hanemaaijer, promovendus Konradin Müskens en bioinformaticus Ireen Kal delen het eerste auteurschap en voerden het onderzoek uit in de Belderbos groep, in nauwe samenwerking met de Single Cell Genomics faciliteit van het Máxima.

Verschillen door leeftijd of kanker:

Dr. Mirjam Belderbos, kinderoncoloog en onderzoekgroepsleider, leidde het onderzoek samen met dr. Thanasis Margaritis, Single Cell Genomics faciliteit lead. Belderbos vertelt: ‘Dat beenmerg en beenmergcellen sterk leeftijdsafhankelijk verschillen, is zeer relevant. Het laat zien dat vergelijking van cellen van zieke en gezonde kinderen binnen dezelfde leeftijdscategorie belangrijk is om kankergeassocieerde veranderingen te onderscheiden van normale leeftijdsgerelateerde verschillen.’

Margaritis vult aan: ‘Steeds meer onderzoek vindt plaats op single cell niveau plaats. De opgedane inzichten dankzij dit werk én de atlas zullen ons en vele anderen helpen om het onderzoek naar het ontstaan en de behandeling van kinderleukemieën en andere bloedgerelateerde ziekten verder te verbeteren.’

Bron: www.research.prinsesmaximacentrum.nl