Blaaskanker: urineonderzoek verbetert voorspellingen van terugval.
Bron: wildpixel/Getty Images.
Onderzoekers van Stanford hebben een urinetest ontwikkeld die nauwkeurig kan voorspellen welke patiënten met blaaskanker zullen reageren op standaard chirurgische ingrepen en immunotherapie. In een studie die is gepubliceerd in Cell , melden ze dat deze DNA-test rekening houdt met achtergrondmutaties die door veroudering worden veroorzaakt en die bestaande tests anders ten onrechte voor kanker zouden aanzien.
"Onze test kan minimale restziekte na een behandeling voor blaaskanker niet-invasief opsporen, rekening houdend met mutaties in het normale urotheel die eerdere studies hebben bemoeilijkt", aldus Joseph C. Liao, MD, hoogleraar urologie en hoofdauteur van de studie. "Voor het eerst konden we patiënten die waarschijnlijk genezen zijn door [immunotherapie] onderscheiden van patiënten die genezen zijn door een operatie."
Zelfs wanneer blaaskanker in een vroeg stadium wordt ontdekt, is de kans op terugkeer groot. Patiënten met niet-spierinvasieve blaaskanker (NMIBC), waarbij de tumoren zich nog beperken tot de binnenste lagen van de blaas, worden doorgaans operatief behandeld. Patiënten met een hoger risicoprofiel krijgen vervolgens een BCG-immunotherapie (Bacillus Calmette-Guérin), die het risico op terugkeer na de operatie aanzienlijk kan verlagen.
Sommige patiënten reageren goed op een operatie zonder immunotherapie, terwijl anderen zelfs na BCG-immunotherapie een terugval kunnen krijgen. Tot nu toe was er geen betrouwbare manier om te voorspellen welke patiënten op elk van deze behandelingen zullen reageren, waardoor het voor zowel artsen als patiënten moeilijk is om weloverwogen klinische beslissingen te nemen.
De moleculaire test die door Liao en collega's is ontwikkeld, analyseert tumor-DNA in urinemonsters om de aanwezigheid van tumor-DNA op te sporen en te voorspellen of een patiënt zal reageren op een standaardoperatie of BCG-behandeling. Belangrijk is dat de test is ontworpen om rekening te houden met het "veldeffect", een fenomeen waarbij zelfs gezonde mensen kankerverwekkende mutaties in het blaasslijmvlies kunnen dragen, en waarbij deze mutaties steeds vaker voorkomen naarmate iemand ouder wordt.
"Door het veldeffect te corrigeren, een bekende verstorende factor bij op mutaties gebaseerde detectie van blaaskanker, hebben we de specificiteit van vloeibare DNA-biopsieën van tumorcellen in urine verbeterd", aldus William Y. Shi, MD/PhD-student aan de Stanford School of Medicine en hoofdauteur van de studie. "Hierdoor konden we de relatieve bijdragen van chirurgie en BCG aan de ziektebestrijding op moleculair niveau onderscheiden."
De onderzoekers evalueerden de urinetest bij een cohort van 261 NMIBC-patiënten die een operatie en BCG-behandeling ondergingen. De resultaten brachten drie verschillende moleculaire patronen van behandelingsrespons aan het licht. Deze omvatten patiënten die reageerden op de operatie, waarbij het tumor-DNA na de operatie verdween; BCG-responders, bij wie na de operatie nog tumor-DNA aanwezig was dat door de immunotherapie werd geëlimineerd; en non-responders, bij wie de tumor-DNA-niveaus stabiel bleven of zelfs toenamen na beide behandelingen.
"De mogelijkheid om patiënten die wel of niet op de twee behandelingen reageren te onderscheiden, stelde ons ook in staat te onderzoeken welke moleculaire eigenschappen ervoor zorgen dat tumoren meer kans hebben om van elke therapie te profiteren", aldus Max Diehn, MD, PhD, hoogleraar radiotherapie en hoofdauteur van de studie.
De studie bracht ook verschillende moleculaire patronen aan het licht die de respons op chirurgie en de respons op BCG-immunotherapie bepalen. Enerzijds hadden patiënten die na een operatie een terugval kregen, tumoren met genetische activiteit die verband hield met celgroei en invasie. Anderzijds hadden tumoren die reageerden op BCG een hogere mutatielast en vertoonden ze kenmerken die ze beter zichtbaar maakten voor het immuunsysteem.
Na validatie in een grotere patiëntengroep zou deze urinetest kunnen helpen om patiënten die goed reageren op een operatie te behoeden voor een onnodige immunotherapiebehandeling. Met name de levering van BCG is de afgelopen tien jaar schaars geweest, waardoor veel patiënten langer dan nodig moesten wachten. Gezien deze tekorten zou een voorspellende test kunnen helpen om prioriteit te geven aan degenen die het meest baat hebben bij de behandeling.
Voor patiënten bij wie de kans klein is dat ze zowel op een operatie als op BCG zullen reageren, kan de urinetest ook waardevol zijn om de behandeling in een vroeg stadium te intensiveren. In de studie bleek de test in staat om het risico op terugkeer van de ziekte te identificeren bij patiënten bij wie routinematige cystoscopieën normaal leken. Dit betekent dat de test een terugval mogelijk eerder kan opsporen dan de huidige standaardmethode.
"Dit soort voorspellende biomarkers is cruciaal", aldus Eila C. Skinner, MD, hoogleraar urologie en hoofd van de afdeling urologie van Stanford. "We hebben nieuwe behandelingen die kostbaar zijn en risico's op bijwerkingen met zich meebrengen. We zouden graag therapieën personaliseren om ervoor te zorgen dat elke patiënt de beste behandeling krijgt voor zijn of haar specifieke vorm van kanker."