Het Bulgaarse kankerscreeningsprogramma, ter waarde van €10,4 miljoen, werd twee jaar geleden gelanceerd als onderdeel van de inspanningen om het hoge kankersterftecijfer in het land aan te pakken. Het programma is echter stopgezet, ondanks de stijgende incidentie van kanker.

[Getty Images: TEK IMAGE/SCIENCE PHOTO LIBRARY]

De nieuwe interim-regering van Sofia heeft de uitvoering van een programma voor de aanschaf van screeningsonderzoeken naar baarmoederhals- en darmkanker opgeschort vanwege de te hoge prijzen per stuk.

Het programma , ter waarde van €10,4 miljoen, werd twee jaar geleden gelanceerd als onderdeel van de inspanningen om de hoge kankersterfte in Bulgarije aan te pakken. Volgens de gezondheidsautoriteiten is de overeengekomen prijs per test echter tot wel tien keer zo hoog als de marktprijs voor de benodigde producten.

"Met een totale contractwaarde van €10 miljoen blijkt dat €9 miljoen onnodig is uitgegeven – of dat er voor hetzelfde bedrag tien keer zoveel mensen getest hadden kunnen worden," aldus waarnemend minister van Volksgezondheid Mihail Okoliyski.

Hij voegde eraan toe dat de aanbestedingsprocedure voor de aanschaf van de 'dure' tests is afgerond, maar momenteel wordt beoordeeld door de Rijksfinanciële Inspectie en andere toezichthoudende instanties om de gepastheid ervan te evalueren. Mogelijk worden ook officieren van justitie in een later stadium van het onderzoek betrokken.

Twee jaar geleden lanceerde de Bulgaarse particuliere stichting "Lachezar Tsotsorkov" een grootschalige liefdadigheidscampagne ter preventie van darmkanker, waarbij meer dan €700.000 werd geïnvesteerd in het testen van 90.000 mensen.

Daarentegen was de opgeschorte aanbesteding gericht op de levering van 160.000 diagnostische tests voor darmkanker in de komende twee jaar voor €4,8 miljoen, en 70.000 screeningskits voor baarmoederhalskanker voor €5,6 miljoen.

Conflict over testtechnologie:

Voormalig minister van Volksgezondheid Silvi Kirilov, die begin februari aftrad, verwierp de beschuldigingen van 'dure tests' onmiddellijk. Hij betoogde dat de staat geheel andere, geavanceerdere en daardoor aanzienlijk duurdere tests voor het programma had besteld, waarbij hij vooral doelde op tests voor darmkanker.

"Sneltesten van de apotheek worden vergeleken met een kwantitatieve fecale immunochemische test (FIT) die is geselecteerd voor het nationale screeningsprogramma voor darmkanker. Dit zijn verschillende technologieën en verschillende categorieën medische hulpmiddelen," aldus Kirilov.

Hij erkende dat vrij verkrijgbare tests van goede kwaliteit zijn, visuele resultaten opleveren, geen automatisering kennen en geen gegarandeerde traceerbaarheid naar het laboratorium bieden, maar dat ze in de context van massascreening een hoger risico op valse resultaten met zich mee kunnen brengen.

"De kwantitatieve FIT is een gesloten, hoogwaardig laboratoriumsysteem," voegde de voormalige minister eraan toe, en hij betoogde dat het de internationaal aanbevolen standaard is volgens de Europese richtlijnen, evenals die van het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek (IARC) en de Wereldgezondheidsorganisatie.

"Een claim van 'overprijzing' kan alleen worden ingediend wanneer identieke producten met vergelijkbare kenmerken worden beoordeeld. Een dergelijke vergelijking is niet gepresenteerd," benadrukte Kirilov.

Screeningdoelen die risico lopen:

In 2024 kondigde de Bulgaarse overheid twee grootschalige screeningsprogramma's aan voor baarmoederhalskanker en darmkanker, als onderdeel van het Nationale Antikankerplan tot 2030. Het gestelde doel was om in de komende vijf jaar 4 miljoen mensen te testen.

De opschorting van de programma's zal naar verwachting de uitvoering vertragen en werpt twijfel op over het behalen van de doelstellingen voor bevolkingsdekking tegen 2030, zo meldden bronnen binnen maatschappelijke organisaties en het ministerie van Volksgezondheid aan Euractiv.

Bulgarije blijft het enige EU-land waar het sterftecijfer door kanker stijgt , voornamelijk als gevolg van de vergrijzende bevolking. De mortaliteit steeg van 229 sterfgevallen door kanker per 100.000 inwoners in 2011 naar 242 per 100.000 in 2019 en 247 per 100.000 in 2020.

Dit artikel is vertaalt uit het Engels.