Auteur: Ole Spoek - brusselsenieuwe.nl

Het Europese kankerbestrijdingsplan is niet goed genoeg, oordeelt de Europese Rekenkamer. Er is veel overlap tussen initiatieven en het ontbreekt aan langetermijn financiering.

Preventief onderzoek naar borstkanker. 

Foto: iStock

Elke minuut krijgen vijf Europeanen de diagnose kanker, de op een na belangrijkste doodsoorzaak in de Europese Unie. De ziekte brengt veel leed met zich mee en kost de EU meer dan 100 miljard euro per jaar, volgens een schatting van de Europese Rekenkamer (ERK). De Europese Commissie presenteerde in 2021 een Europees plan voor kankerbestrijding, maar die plannen moeten beter, oordeelt de Rekenkamer nu.

Effect:

Het Europees kankerbestrijdingsplan — “het vlaggenschip van de EU tegen kanker” – is erop gericht alle stadia van de ziekte aan te pakken: preventie en vroegtijdige opsporing tot behandeling en zorg voor overlevenden. Voor de plannen zijn vier miljard euro uitgetrokken voor een periode van zeven jaar.

Het plan had effect. Tien EU-lidstaten verbeterden hun bestaande aanpak en vier andere ontwikkelde zelfs geheel nieuwe bestrijdingsplannen. Klaus Heiner Lehne, lid van de Europese Rekenkamer noemt het Europees plan voor kankerbestrijding dan ook “de belangrijkste strategie van de EU in de strijd tegen deze ziekte”.

Niet goed genoeg:

Toch schieten de plannen tekort, oordeelt Lehne. Zo richten meerdere EU gefinancierde projecten zich op dezelfde oplossing, zoals het ontwikkelen van mobiele apps voor preventie van kanker. Dubbel werk dus, en zonde van het geld. Andere “inhoudelijk goede” initiatieven worden niet structureel uitgevoerd door de lidstaten waardoor er uiteindelijk weinig van terechtkomt.

Bovendien concludeerde de Rekenkamer dat er te grote verschillen bestaan tussen lidstaten in de uitvoering van de plannen, vooral op het gebied van preventie en screening. De vaccinatiegraad bijvoorbeeld tegen het humaan papillomavirus (HPV) bij meisjes onder de 15 jaar is in de EU gemiddeld 64 procent. Dit percentage loopt echter uiteen van 7 procent in Bulgarije tot 91 procent in Portugal, “een schril contrast met het EU-doel van 90 procent in 2030”. Een vergelijkbaar beeld is te zien bij de screening van borstkanker onder vrouwen.

Sterfgevallen:

Een ander groot bezwaar in het rapport van de Rekenkamer is het ontbreken van langetermijnfinanciering voor de initiatieven. Het is nog altijd onduidelijk hoeveel Europees geld er beschikbaar is voor kankerbestrijding na 2027, als het huidige programma afloopt, en dat zorgt voor veel onzekerheid. Daarnaast staan er te weinig meetbare doelstellingen in de plannen waardoor het moeilijk is om te beoordelen of de maatregelen effectief zijn.

En dus moeten de Europese plannen om kanker te bestrijden beter. “Kanker is zonder twijfel een van de ergste bedreigingen van onze tijd. Eén op de twee mensen in de EU krijgt in diens leven de diagnose kanker”, aldus Lehne. Per jaar sterven meer dan een miljoen Europeanen aan de ziekte. In Nederland waren in 2023 nog ruim 46.000 sterfgevallen, volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek.  

Kwalijk:

Ook Europarlementariër Anja Hazekamp (PvdD), die na een gevecht tegen borstkanker weer terug is in Brussel, is teleurgesteld in de Europese Unie. Tijdens haar eerste debat in het Europees Parlement sinds ze terug is van haar ziekte, een paar dagen na Wereldkankerdag, concludeerde zij dat de Europese Commissie alle beloofde maatregelen uitstelt of versoepelt. “De regels rond landbouwgif worden versoepeld. Kankerverwekkende stoffen worden weer toegestaan in cosmetica. Een verbod op PFAS laat op zich wachten. Vleesconsumptie wordt niet ontmoedigd maar juist gestimuleerd met een verbod op de veggieburgers. En alsof dat nog niet genoeg is, buigt u ook nog voor de lobbyisten van de tabaksindustrie”, somde Hazekamp op.

“De uitholling van de bescherming van milieu en volksgezondheid neem ik de Commissie, maar ook de Europarlementariërs die dit mogelijk maken, zeer kwalijk. Voor mijzelf en voor al die andere mensen die te maken krijgen met kanker”, aldus Hazekamp

Toch is de verantwoordelijkheid van de Europese Unie beperkt als het gaat om de zorg. In de Europese verdragen staat dat lidstaten zelf verantwoordelijk zijn voor hun zorgbeleid. De EU kan dus lidstaten alleen ondersteunen, niet zelf zorgbeleid maken.

Bron: www.brusselsenieuwe.nl