Geboren in of vóór 1977? Dit moet je weten over het borstkankeronderzoek.
Wat is het bevolkingsonderzoek borstkanker?
Waarom krijg ik een oproep?
In Nederland krijgt één op de zeven vrouwen borstkanker. De ziekte komt het meest voor tussen de 50 en 75 jaar. Daarom krijgen vrouwen tussen de 50 en 75 jaar in ons land elke twee tot drie jaar een uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek borstkanker. Je ontvangt automatisch een brief van het RIVM zodra je aan de beurt bent.
De reden voor de oproep is dat borstkanker vaker voorkomt na het 50e levensjaar. Leeftijd is een belangrijke risicofactor. Ongeveer acht op de tien vrouwen bij wie borstkanker wordt ontdekt, is ouder dan 50 jaar. Door regelmatige controles kunnen artsen borstkanker vroeg opsporen, vaak nog voordat je zelf iets merkt.
Wat is het bevolkingsonderzoek precies?
Het bevolkingsonderzoek bestaat uit een mammografie: een röntgenfoto van de borsten. Dat gebeurt in een speciale onderzoeksbus of in een onderzoekscentrum bij jou in de buurt.
Tijdens het onderzoek:
- wordt elke borst kort tussen twee platen gelegd;
- wordt de borst enkele seconden stevig aangedrukt;
- worden er twee röntgenfoto’s per borst gemaakt.
Hoe helpt dit onderzoek?
Het belangrijkste doel is borstkanker vroeg ontdekken. Volgens het RIVM hebben vrouwen die meedoen aan het bevolkingsonderzoek, een 50 procent kleinere kans om te overlijden aan borstkanker dan vrouwen die niet meedoen.
Dus hoe eerder borstkanker wordt gevonden:
- hoe groter de kans op genezing;
- hoe minder zwaar de behandeling vaak is;
- hoe kleiner de kans dat uitzaaiingen zijn ontstaan.
Dankzij het bevolkingsonderzoek wordt een groot deel van de borstkankers in een vroeg stadium ontdekt.
Wat als er iets wordt gezien?
Binnen tien werkdagen ontvang je de uitslag per brief. Het zijn dat er in jouw uitslag staat dat er een afwijking gevonden is. Dat hoeft nog niet te betekenen dat je borstkanker hebt. Je wordt dan doorgestuurd naar het ziekenhuis voor extra onderzoek, zoals, een nieuwe mammografie, een echo en vaak ook een punctie of biopsie.
In veel gevallen blijkt er uiteindelijk géén kanker te zijn. Dat noemen we een 'vals alarm'. Toch kan zo’n periode spannend zijn.
Zijn er ook nadelen?
Ja, die zijn er ook. Soms wordt er bijvoorbeeld iets gevonden dat nooit klachten zou hebben gegeven (overdiagnose). Hierdoor kun je onnodig ongerust raken. Het kan ook zijn dat het bevolkingsonderzoek je juist onterecht geruststelt. Soms heeft iemand toch borstkanker, ook al zagen artsen dat niet bij het bevolkingsonderzoek. Twee tot drie op de tien gevallen van borstkanker wordt door het bevolkingsonderzoek niet ontdekt. Daarnaast kan het onderzoek pijnlijk zijn.
Uit onderzoek van het RIVM blijkt dat - ondanks de nadelen - de voordelen van het bevolkingsonderzoek borstkanker bij de totale doelgroep groter zijn. Voor jou persoonlijk kan dit anders zijn. Je beslist zelf of je wel of niet wilt meedoen.
Lees ook: Zeer dicht borstweefsel en borstkanker: wat elke vrouw moet weten
Moet ik altijd meedoen?
Nee, deelname is vrijwillig. Je beslist zelf.
Twijfel je? Dan kun je met je huisarts bespreken wat in jouw situatie verstandig is.
Bijvoorbeeld als:
- je eerder borstkanker hebt gehad;
- borstkanker veel voorkomt in jouw familie;
- je gezondheidsproblemen hebt.
Waarom geldt de oproep tot 75 jaar?
Na 75 jaar stopt de standaarduitnodiging. Daar zijn meerdere redenen voor. Zo groeit bij vrouwen boven de 75 jaar een tumor meestal heel langzaam. De kans is groot dat die borstkanker niet meer levensbedreigend wordt. Bovendien neemt het risico op andere aandoeningen toe en kunnen de voordelen van screening kleiner worden. Tot slot kunnen boven die leeftijd behandelingen soms zwaarder wegen dan de winst.
Heb je na je 75e klachten? Dan kun je altijd bij je huisarts terecht.
Wanneer moet je naar de huisarts?
Als je klachten hebt, of een van de volgende veranderingen ziet of voelt, wacht dan niet op de volgende uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek, maar neem direct contact op met je huisarts. Maak in dit geval ook geen afspraak en doe niet mee aan het bevolkingsonderzoek. De huisarts kan je eventueel doorverwijzen naar het ziekenhuis voor nader onderzoek.
- Je voelt een knobbeltje, zwelling of verharding in jouw borst of oksel.
- Je ziet of voelt een bult op jouw borst.
- Je hebt een deukje of kuiltje in jouw borst.
- De huid van jouw borst heeft putjes en ziet eruit als een sinaasappelschil.
- Een wondje aan jouw borst dat slecht geneest.
- Roodheid, schilfering of intrekking van een tepel.
- Er komt bloed of groen, bruin, melkachtig of waterig vocht uit een tepel.
- Je voelt een zwelling in je oksel.
- Jouw borst is rood en voelt warm aan.
- Jouw borst voelt anders aan dan normaal.
- De vorm of grootte van jouw borst verandert.