Geen blijvend tatoeagepuntje op de huid: Catharina Ziekenhuis kiest bij bestraling voor andere aanpak.
Voor veel patiënten met kanker voelt een tattoopuntje als meer dan een prikje: pijnlijk, blijvend en een ongewenste herinnering aan ziekte voor de rest van je leven. In het Catharina Ziekenhuis kan bestraling nu vaak anders, zonder gebruik te hoeven maken van een duur apparaat.
Wie radiotherapie krijgt, moet bij iedere bestraling bijna exact hetzelfde liggen. Daarom zetten ziekenhuizen vaak kleine tatoeagepuntjes of lijnen op de huid. Die helpen om patiënten steeds opnieuw goed te positioneren.
Alleen zijn die markeringen niet voor iedereen vanzelfsprekend of prettig. In het Catharina Kanker Instituut krijgen veel patiënten ze daarom niet meer. Daar is geen duur extra systeem voor nodig; het ziekenhuis ontwikkelde hiervoor een eigen werkwijze met bestaande apparatuur.
Tijdens de behandeling accepteren mensen veel, omdat ze beter willen worden. Maar daarna willen ze verder
In de spreekkamer pas duidelijk:
Collega Joline Mutsaers vertelt dat dat in de spreekkamer soms pas echt duidelijk werd. “Tijdens de behandeling accepteren mensen veel, omdat ze beter willen worden. Maar daarna willen ze verder. Dan kan zo’n blijvend puntje ineens toch veel betekenen.”
Tot een paar jaar geleden was het heel normaal om de huid te markeren. Dat gebeurde met inktlijnen of kleine tatoeagepuntjes. Die hielpen om patiënten iedere keer in bijna dezelfde houding op de behandeltafel te leggen. Alleen kleefden daar nadelen aan. Inkt gaf soms af op kleding. Patiënten moesten opletten met douchen, zwemmen of sauna.
En de tatoeagepuntjes bleven vaak zitten. “We hoorden ook van mensen die ze later wilden laten weglaseren,” vertelt Verdonk. “Dan ben je dus na je behandeling nog steeds met iets bezig waar je eigenlijk van af wilt.”
Joline Mutsaers (links) en Melissa Verdonk delen hun kennis graag met collega’s in het land.
Foto: Jarno Verhoef/Catharina Ziekenhuis.
Ervaring in Zwitserland:
De wens om dat anders te doen was er al langer. Een duur systeem dat in sommige ziekenhuizen wordt gebruikt, kan daarbij helpen, maar dat was hier niet beschikbaar. Toch bleek er een alternatief.
Mutsaers had in een Zwitsers ziekenhuis waar ze eerder werkte – Kantonsspital Graubünden in Chur – gezien dat patiënten ook zonder die extra technologie goed gepositioneerd konden worden. “Daar gebruikten ze vaste punten van het lichaam, laserlijnen en daarna een controlescan,” vertelt ze. “Toen dacht ik: als dit werkt, moeten wij onderzoeken of het hier ook kan.”
Samen met collega’s werkte zij die aanpak stap voor stap uit voor het Catharina. Patiënten worden nu met kussens en andere hulpmiddelen zo neergelegd dat ze stabiel liggen. Daarna gebruikt het team herkenbare punten van het lichaam, zoals het bekken, het borstbeen of de navel, om iemand goed te positioneren. Vlak voor de bestraling volgt altijd een scan. Daarmee controleren de laboranten of de patiënt exact ligt zoals bedoeld. Zo nodig schuiven zij de tafel nog een paar millimeter bij.
Geen puntje op de huid lijkt misschien een detail, maar voor iemand die een behandeling achter de rug wil laten, kan dat veel schelen
Slim kijken naar wat een patiënt echt helpt:
Inmiddels kan ongeveer 90 procent van de patiënten op deze manier zonder markeringen worden bestraald. Dat is volgens Mutsaers winst op meerdere fronten. “Het belangrijkste is dat het voor veel mensen prettiger is. Je haalt een prikje weg, je haalt zichtbare sporen weg en je houdt wel dezelfde nauwkeurigheid.”
Verdonk zegt het zo: “Soms zit patiëntvriendelijkheid in iets kleins. Geen puntje op de huid lijkt misschien een detail, maar voor iemand die een behandeling achter de rug wil laten, kan dat veel schelen.”
Nog niet voor iedereen is deze aanpak geschikt. Patiënten met veel pijn of mensen bij wie bijvoorbeeld een arm of been wordt bestraald, hebben soms nog een andere methode nodig. Toch is de stap groot. Zonder tattoopuntjes, zonder lijnen en zonder duur extra apparaat laat de afdeling zien dat vernieuwing soms niet begint met meer techniek, maar met slim kijken naar wat een patiënt echt helpt.
“Wij willen dat een behandeling niet alleen nauwkeurig is, maar ook zo prettig mogelijk verloopt,” aldus Mutsaers. “Dat we dat nu voor veel patiënten zonder tattoos én zonder extra dure techniek kunnen doen, maakt dit zo mooi.”
Bestralen zonder tatoeagepuntje.
Foto: Jarno Verhoef/Catharina Ziekenhuis.
Bron: www.catharinaziekenhuis.nl