Auteur: Eric Reijnen Rutten  - parool.nl/nederland

Vier op de vijf patiënten met endeldarmkanker hoeven voortaan niet meer geopereerd te worden. Internationaal onderzoek van onder andere het Radboudumc en het LUMC bewijst dat een operatie meestal niet nodig is. Dat is goed nieuws voor de patiënt.

Peter Schreiber

Getty Images

Jaarlijks krijgen ongeveer 3500 mensen in Nederland de diagnose endeldarmkanker; daarbij zit er een tumor in het laatste deel van de dikke darm. De diagnose betekende tot voor kort dat de endeldarm volledig werd verwijderd, met alle gevolgen van dien.

Een stoma, vaak wel tien keer per dag aandrang voor ontlasting, problemen met plassen, erectiestoornissen: de gevolgen van zo’n operatie zijn voor patiënten vaak ingrijpend. Jarenlang onderzoek onder leiding van onder meer het Nijmeegse Radboudumc wijst nu uit dat in 79 procent van de gevallen een operatie niet meer nodig is, of hooguit een kleine ingreep.

Kleine ingreep via anus:

De onderzoekers lieten meer dan vijfhonderd patiënten kiezen voor een operatie of een orgaanbesparende behandeling met chemokuren en/of bestralingen. Bij 79 procent van de patiënten die bestraling én chemotherapie kregen, was een operatie niet meer nodig of kon die worden beperkt tot een kleine ingreep via de anus. Daarbij kon de endeldarm behouden blijven. Van de patiënten die alleen bestraald werden, hoefde ook 61 procent niet meer geopereerd te worden.

“We kwamen een jaar of vijftien geleden op het idee om het te onderzoeken,” vertelt chirurg-oncoloog Hans de Wilt van het Radboudumc die het onderzoek samen met radiotherapeut Corrie Marijnen van het LUMC en het Antoni van Leeuwenhoek heeft opgezet. “Patiënten met een uitgebreide tumor in de endeldarm werden eerst bestraald voor ze geopereerd werden en toen bleek dat door de bestraling heel soms de tumor zelfs helemaal verdween. Toen bedachten we: als we nu eens gaan bestralen bij een kleine tumor?”

Bij endeldarmkanker werd altijd de tumor weggesneden. “Onder het motto: weg is weg. Als alles eruit is, heb je de beste prognose. Dat is bij veel kankers zo.”

Alleen zijn de gevolgen van zo’n operatie vaak ingrijpend. Patiënten krijgen een nieuwe uitgang voor hun ontlasting (een stoma) en vaak allerlei andere problemen die het dagelijks leven belasten. Door het nu afgeronde onderzoek, dat is gepubliceerd in het vooraanstaande medische tijdschrift The Lancet Oncology, wordt patiënten zo’n operatie bespaard.

“De standaard is nu dat hun de keuze wordt voorgelegd. Patiënten mogen zelf kiezen wat ze willen.”

Radboudumc.

Overlevingskans op lange termijn nog niet duidelijk:

Van de ruim vijfhonderd mensen die aan het onderzoek meededen, koos een grote meerderheid ervoor zich niet te laten opereren. Overigens is die optie niet voor iedereen weggelegd: voor een chemokuur moet je wel in goede conditie zijn. Voor patiënten bij wie chemotherapie niet mogelijk is, kan een korte serie bestralingen een geschikt alternatief zijn.

De overlevingskansen blijken in elk geval gelijk te blijven. “Al hebben we nog niet op de heel lange termijn kunnen kijken,” zegt De Wilt. Maar er zijn volgens hem voldoende aanwijzingen dat mensen bij wie de tumor door middel van een chemokuur of bestraling is verdwenen, niet eerder doodgaan dan mensen die een operatie hebben gehad.

Volgens De Wilt is de kwaliteit van leven zonder operatie echter beter. “Hoewel we ook wel zien dat mensen een jaar na zo’n operatie zich aanpassen aan de gevolgen van de ingreep.” Zij geven het leven dan toch weer een goed rapportcijfer.

Feiten over endeldarmkanker:

De endeldarm is het laatste stuk van de dikke darm. De medische naam voor endeldarmkanker is rectumcarcinoom.

Mannen krijgen vaker endeldarmkanker dan vrouwen: bijna 6 van de 10 patiënten zijn man. Tien jaar na de diagnose leven nog 63 van de 100 mensen.

Bron: www.parool.nl