columnist - Adriaan ter Braack - .trouw.nl/opinie

Het is april. Traditiegetrouw begint hiermee ook het seizoen van het ongebreideld onzin online slingeren over zonnebrandcrème. Sommigen denken namelijk dat juist zonnebrandcrème zelf de boosdoener is bij huidkanker.

Hierbij is een vaak gehoord argument dat het aantal gevallen van huidkanker is gestegen sinds we zonnebrandcrème zijn gaan smeren. Niet de zon, maar de crème zelf veroorzaakt daarom de huidkanker, aldus verscheidene zelfbenoemde kritische denkers. Die toch wel maar mooi even twee lijntjes naast elkaar hebben weten te leggen en daar verregaande conclusies uit hebben getrokken.

Volgens de Nederlandse Kanker Registratie (NKR) zien we inderdaad een gigantische stijging, van ongeveer 15.000 gevallen in 1989, naar 53.000 in 2014 tot 81.000 nieuwe gevallen in 2025. Heeft zonnebrand dan wel zin en werkt het niet juist averechts? Eerlijk is eerlijk: dit is een interessante observatie en een uitstekende vraag.

Zonnebrandcrème beschermt de huid:

Alleen het jammere aan mensen die ‘alleen maar vragen stellen’ is dat ze precies dat doen: alleen maar de vraag stellen. In het antwoord zijn ze vaak minder geïnteresseerd, omdat het niet past bij het standpunt waaruit de vraag voortkwam.

Kijken we naar verscheidene klinische onderzoeken naar zonnebrandcrème, en in het bijzonder naar een review uit 2020 van 66 van deze onderzoeken, dan zien we een overduidelijk verband: zonnebrandcrème beschermt de huid tegen schade van uv-straling en verlaagt het risico op huidkanker.

Mensen die ‘alleen vragen stellen’ hebben vaak geen interesse in het antwoord

Maar goed, vanaf de jaren negentig zijn we flink meer gaan smeren, dus vanaf toen zouden we gemiddeld beter beschermd moeten zijn geweest. Waar komt dan de stijging vandaan?

Het is hier zoals wel vaker belangrijk om correlatie niet te verwarren met causaliteit. In die periode won juist zonnebaden ook aan populariteit, wat weer de aandacht en de verkoop van zonnebrandcrème deed stijgen. We pakten dus al meer zonuren en dus meer uv-schade en gingen juist daarom meer smeren.

Daarbij beschermden vroegere crèmes niet tegen uv-A-straling, maar vooral tegen uv-B-straling, verantwoordelijk voor verbranding. Mensen verbrandden veel minder snel – en gingen daardoor nóg langer liggen bakken – maar waren niet beschermd tegen uv-A-straling, wat dieper doordringt in de huid en ook kankerverwekkend is.

Deze schade kan zich daarbij pas decennia later vertalen naar huidkanker, dus ook vandaag de dag zien we in de cijfers nog de schade die destijds is aangericht. Tel daarbij ook nog eens op dat de diagnostiek is veranderd en we dus beter en dus meer gevallen registreren. En dat de stijgende cijfers in zekere zin ook een positief punt zijn: mensen leven langer, waardoor ze een groter risico lopen om huidkanker op te lopen. Tot slot was er al een flinke stijging van bijvoorbeeld melanoom in de jaren zestig en zeventig, voordat we massaal gingen smeren.

Het is dus vrij waarschijnlijk dat er in een wereld zonder zonnebrandcrème nog veel meer gevallen van huidkanker waren geweest. Vooral omdat we veel meer in de zon zijn gaan zitten en bijvoorbeeld en masse op zonvakanties gaan. Hoe dan ook is het verstandig je te beschermen tegen zowel uv-straling als tegen vragen die op het oog redelijk zijn maar in de kern te kwader trouw.

Bron: www.trouw.nl