Hoe ontstaat leukemie al vóór een kind geboren is? Die vraag staat centraal in het nieuwe onderzoek van Cristina Pina in het Prinses Máxima Centrum.

Cristina Pina onderzoekt hoe bloedcellen bij baby’s zich ontwikkelen en hoe dat mis kan gaan waardoor leukemie ontstaat. Ze kijkt vooral naar acute myeloïde leukemie (AML), een zeldzame vorm van kinderkanker die soms al begint tijdens de zwangerschap. Jaarlijks krijgen ongeveer 25 kinderen in Nederland AML, waarvan 5 jonger dan twee jaar. Cristina wil ontdekken welke bloedcellen hierbij betrokken zijn, en of dat kan leiden tot nieuwe behandelingen met minder bijwerkingen.

Wat gaat er fout bij leukemie?

Cristina werkt deels bij Sanquin in Amsterdam, waar ze gezonde bloedvorming onderzoekt. In het Máxima kijkt ze juist naar wat er fout gaat bij leukemie. Ze werkt samen met de groep van Mirjam Belderbos.

‘Door beter te begrijpen hoe leukemie ontstaat, kunnen we misschien nieuwe behandelingen vinden,’ zegt Cristina. Haar onderzoek draagt bij aan de missie van het Máxima: ieder kind met kanker genezen, met een goede kwaliteit van leven.

Cristina werkte hiervoor jarenlang in Londen. Sinds kort woont ze met haar man en twee zonen in Nederland. Ze voelen zich al goed thuis. ‘Het leven hier is goed georganiseerd, en de mensen bij Sanquin en het Máxima zijn erg gastvrij.’

Gedrag van bloedstamcellen:

Cristina Pina is geaffilieerd groepsleider in de Belderbos-groep. ‘Mirjam en ik delen een interesse in bloedstamcellen en in genetische en epigenetische regulatie,’ vertelt ze. ‘Zij kijkt vooral naar stamcelgedrag bij transplantatie, ik naar hoe ze bijdragen aan leukemieontwikkeling. Beide lijnen raken aan de variabiliteit tussen cellen en hoe die hun gedrag bepaalt.’

Pina onderzoekt hoe verschillende bloedcellen worden gevormd, hoe ze groeien en ontwikkelen, en wat er misgaat als dat leidt tot kanker. In haar lab gebruikt ze zogenaamde gastruloïden, 3D cel-modellen van de embryonale ontwikkeling. Met deze modellen kan Pina het ontstaan van leukemie in meer detail dan ooit bestuderen.

Eerste weken van de ontwikkeling:

Gastruloïden bootsen verschillende aspecten na, in de ruimte en in de tijd, van de eerste paar weken in de menselijke embryonale ontwikkeling. Specifiek maken ze bloed, bloedvatwanden en bloed-ondersteunende cellen. Pina gebruikt ze om te begrijpen hoe verschillende bloedcellen ontstaan en hoe foutjes in die processen kunnen leiden tot leukemie. ‘We willen de moleculaire en cellulaire omstandigheden ontrafelen waarin deze vorm van kanker ontstaat. Dat helpt ons om zwakke plekken in de tumor te vinden. In de toekomst kunnen we die hopelijk aanpakken met gerichte behandelingen.’

Het onderzoek van Pina richt zich op epigenetische mechanismen—hoe genactiviteit wordt geregeld zonder dat het DNA zelf verandert. ‘Ik ben al lang gefascineerd door hoe kleine verschillen tussen cellen bepalen hoe ze zich ontwikkelen. Tumorcellen maken hier misbruik van om te groeien en te ontsnappen aan behandeling,’ legt ze uit. Door deze processen beter te begrijpen, wil ze bijdragen aan effectievere therapieën met minder bijwerkingen voor kinderen met AML.

Bron: www.research.prinsesmaximacentrum.nl