Vrouwen met een erfelijk verhoogd risico op eierstokkanker krijgen nu het advies om preventief hun eileiders en eierstokken te laten verwijderen. Een nieuwe aanpak, waarbij de eierstokken pas jaren later worden verwijderd, zorgt voor minder overgangsklachten. Dat blijkt uit promotieonderzoek van Tamar Gootzen, arts op de afdeling Gynaecologie van het Catharina Ziekenhuis. Ook ons ziekenhuis neemt deel aan de onderzoeken uit haar proefschrift.

Ongeveer één op de tweehonderd vrouwen heeft door erfelijke aanleg een verhoogde kans op eierstokkanker. Vaak gaat het om een afwijking in een van de BRCA-genen, die ook het risico op borstkanker vergroot. Bij deze vrouwen kan de kans op eierstokkanker oplopen tot 45 procent. Bij vrouwen zonder deze erfelijke aanleg ligt dat risico iets boven de 1 procent.

Om eierstokkanker te voorkomen, krijgen vrouwen met een erfelijk verhoogd risico het advies om hun eileiders en eierstokken te laten verwijderen zodra ze geen kinderen meer willen krijgen. Dat gebeurt meestal ruim voor de natuurlijke overgang. Omdat de eierstokken hormonen aanmaken, komen vrouwen door de operatie direct in de overgang. Dat kan leiden tot opvliegers, slaapproblemen en andere klachten. Ook op langere termijn heeft de vervroegde overgang gevolgen voor de gezondheid.

Tamar Gootzen

Foto: Marlies Pragt/Catharina Ziekenhuis.

Eerst de eileiders:

Hoewel de ziekte eierstokkanker heet, ontstaat deze vorm van kanker meestal in de eileiders. Dat blijkt uit eerder wetenschappelijk onderzoek van onder anderen Jurgen Piek, gynaecologisch oncoloog in het Catharina Ziekenhuis. Tamar Gootzen onderzocht tijdens haar promotieonderzoek bij het Radboudumc daarom een andere manier om eierstokkanker te voorkomen. Bij deze aanpak worden eerst alleen de eileiders verwijderd. De eierstokken worden pas vijf tot twintig jaar later weggehaald, afhankelijk van de leeftijd en het erfelijke risico.

Aan het onderzoek deden 570 vrouwen mee, waarvan een deel afkomstig van de polikliniek familiaire tumoren van het Catharina Ziekenhuis. Zij mochten kiezen tussen de gebruikelijke operatie, waarbij eileiders en eierstokken tegelijk worden verwijderd, en de nieuwe aanpak. Veruit de meeste vrouwen kozen ervoor om eerst alleen hun eileiders te laten verwijderen.

Minder overgangsklachten:

Vijf jaar na de eerste operatie bleken vrouwen die hun eierstokken hadden behouden minder overgangsklachten te hebben dan vrouwen bij wie beide organen tegelijk waren verwijderd. Ook bleek dat vooral het verwijderen van de eierstokken invloed heeft op de kwaliteit van leven.

Volgens Gootzen laten de resultaten zien dat het mogelijk is om de overgang en de bijbehorende klachten uit te stellen. Of de nieuwe aanpak ook even veilig is om eierstokkanker te voorkomen, wordt nu verder onderzocht.

Gootzen promoveerde op 27 oktober aan het Radboudumc en werkt inmiddels als arts niet in opleiding tot specialist (ANIOS) op de afdeling Gynaecologie van het Catharina Ziekenhuis. Waar haar promotieonderzoek zich specifiek richtte op gynaecologische oncologie, houdt ze zich in Eindhoven bezig met de gynaecologische zorg in de volle breedte.

Zelfs internationaal kreeg ik wekelijks mailtjes van vrouwen die wilden meedoen

Grote internationale vervolgstudie:

Bron: www.catharinaziekenhuis.nl