Auteur: Talitha den Bok - volkskrant.nl/wetenschap

Nieuwe hormoonpleisters zijn even effectief tegen prostaatkanker als de gebruikelijke injectietherapie. De behandeling, die door Britse onderzoekers is ontwikkeld, biedt mogelijk een extra prikloze optie voor prostaatkankerpatiënten.

Een operatie aan de prostaat met hulp van een operatierobot.

Bron Flip Franssen / ANP

Prostaatkanker is de meest voorkomende kankersoort bij mannen, met alleen al in Nederland meer dan veertienduizend diagnoses en drieduizend sterfgevallen per jaar. Doordat de kanker goed te behandelen is, leven veel mannen nog jaren door met behandelingen zoals hormoontherapie. Patiënten krijgen daarvoor een paar keer per jaar injecties of slikken dagelijks pillen.

Nieuwe behandelvorm:

Brits onderzoek wijst mogelijk de weg naar een nieuwe behandelvorm: hormoonpleisters. Onderzoekers van de Universiteit van Londen ontwikkelden zulke plakkers en toonden aan dat ze even goed werken tegen prostaatkanker als de gangbare hormooninjecties.

Meer dan 1.300 patiënten namen deel aan de klinische studie, schrijven de onderzoekers in The New England Journal of Medicine. Na drie jaar pleisterbehandeling leeft 87 procent van de deelnemers nog zonder uitzaaiingen, vergelijkbaar met de injectiebehandeling (86 procent).

Een computeranimatie van prostaatkanker.

Bron Getty Images/Science Photo Libra

De pleisters werken dankzij het hormoon oestrogeen, de biologische tegenhanger van testosteron. ‘Prostaatkanker is verslaafd aan testosteron en heeft het nodig om te groeien’, vertelt André Bergman, internist-oncoloog aan het Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis en hoogleraar prostaatoncologie aan het Amsterdam UMC. De oestrogeenpleisters spelen in op een soort yin-yangeffect tussen de hormonen: hoe meer oestrogeen in het lichaam, hoe minder testosteron. Zo remmen de plakkers tumorgroei in de prostaat.

Tachtig jaar geleden is al aangetoond dat oestrogeen prostaatkanker aanpakt in de vorm van een pil. Tegenwoordig gebruiken Nederlandse artsen die behandeling niet meer, want het zorgde voor linke bijeffecten zoals trombose. Dat ging mis in de lever, waar oestrogeen wordt afgebroken tot verstorende stoffen. ‘Bij een plakker geeft dit geen last, want het hormoon komt direct in je bloed’, vertelt Bergman.

Bijwerkingen:

De gebruikelijke injecties en pillen werken anders. Daarin zitten stofjes, zogenoemde LHRH-agonisten, die ervoor zorgen dat het lichaam minder geslachtshormonen aanmaakt. Dat zorgt voor minder testosteron, maar ook voor minder oestrogeen. ‘LHRH-agonisten zijn een effectieve behandeling, maar ze geven klachten zoals spierzwakte, impotentie en vermoeidheid’, aldus Bergman.

‘Door de verlaagde oestrogeenniveaus ontstaan ook extra bijwerkingen zoals broze botten en opvliegers.’ Daar heb je bij de plakkers minder last van, omdat ze enkel testosteron verlagen.

Een prostaatkankercel.

Bron Getty Images/Science Photo Libra

Wat de pleisters wel veroorzaken: borstvorming. Dat komt juist door een verhoogd oestrogeen. Ideaal is de therapie dus niet. ‘Deze pleistertherapie is geen doorbraak, maar biedt een nieuwe prikloze optie voor de patiënt. De levensverwachting blijft hetzelfde, dus het is een afweging tussen opvliegers of borstvorming.’ Beide bijwerkingen zijn lastig te behandelen.

Meerwaarde:

De Britse onderzoekers zijn bezig met licenties om de pleisters daar op de markt te brengen. Bergman is nog niet zeker van de komst naar Nederlandse bodem. ‘Om in Nederland goedgekeurd te worden, moeten de pleisters een meerwaarde hebben tegenover injecties of pillen.’

Drie pleisters moeten tweemaal per week worden aangebracht, dus het is afwachten of de behandeling goedkoper of duurder uitpakt dan injecties. Daarnaast is ook niet bekend of de pleisters nog steeds werkzaam zijn in combinatie met chemotherapie. ‘Er kan zo een jaar verstrijken tot de licenties en vergoeding rond zijn. Ik ben heel benieuwd hoe dat zich ontwikkelt.’

Bron: www.volkskrant.nl