Speelzand voor kinderen blijkt asbest te bevatten: ‘Dit is echt ernstig’.
Auteur: Erandi Godinez - metronieuws.nl/in-het-nieuws/binnenland
Dat je in oude woningen asbest kunt tegenkomen, is algemeen bekend. Maar één van de laatste plekken waar je asbest zou verwachten, is kinderspeelgoed. Toch blijkt dat wel het geval te zijn: in meerdere speelzand-producten in Nederland zijn de kankerverwekkende vezels aangetroffen, zo blijkt uit nieuw onderzoek.
De onderzoeksredactie van het AD liet twaalf producten met speelzand in een laboratorium onderzoeken. Het speelzand was bij verschillende winkels ingekocht en in maar liefst zes exemplaren werd asbest aangetroffen. Het ging hierbij om zandproducten die gekocht waren bij Top1Toys, Bol.com, Amazon, AliExpress en groothandel Koppen Speelgoed. Deze winkels verkochten zandtafels en speelgoed om zandkunst en schilderijen mee te maken, die asbest bleken te bevatten.
Wanneer is abest gevaarlijk?
Materialen en toepassingen van asbest zijn gevaarlijk als ze verweerd of beschadigd zijn en als ze worden bewerkt, denk bijvoorbeeld aan zagen of schuren. Er komen dan komen vele, onzichtbaar kleine asbestvezels vrij. Bij niet-hechtgebonden materialen kunnen de asbestvezels zelfs zonder beschadiging of bewerking al vrijkomen in de lucht. Het inademen van asbestvezels is gevaarlijk. Ze dringen tot diep in de longen en kunnen long- of buikvlieskanker, longkanker of asbestose (een vorm van stoflongen) veroorzaken. De gezondheidsschade, vooral longvlieskanker en longkanker, komt vaak pas na zeer veel jaren aan het licht. In Nederland overlijden jaarlijks tussen de 900 en 1300 mensen als gevolg van het werken met asbest in het (verre) verleden.
In speelzand zit een extra gevaarlijke variant van asbest:
Schrikbarend genoeg bleek de aangetroffen asbest vooral niet-hechtgebonden tremoliet te zijn. Dat is een soort die nog gevaarlijker is dan de meest voorkomende witte asbest. Decennia nadat je de vezels hebt ingeademd, kun je longkanker of asbestkanker krijgen. Het is op dit moment nog lastig om te voorspellen hoe groot het risico is voor de kinderen die met het zand hebben gespeeld.
Het Expertisecentrum Asbest & Vezel reageert geschrokken op de onderzoeksresultaten. „Dit is echt heel ernstig. In de bouw zou dit materiaal door mannen in witte pakken moeten worden opgeruimd”, aldus David de Vreede. In sommige producten zat 2 tot 5 procent asbest in niet-hechtgebonden staat. „Dat is echt heel veel en kan gemakkelijk worden ingeademd.”
Hoe weet je of het speelzand gevaarlijk is?
De producten die zijn getest zijn kleine, houten tafeltjes waarin geel/oranje zand wordt gelegd. Deze tafels worden aangeprezen als ‘Montessori zandtafel’ en kinderen kunnen ermee leren schrijven en tekenen. Ook bij twee setjes zandschilderijen van Top1Toys werd asbest aangetroffen, deze zandschilderijen worden echter ook in andere speelgoedketens verkocht die nog niet zijn onderzocht. Wat de producten met elkaar gemeen hebben, is dat ze afkomstig zijn uit China.
Volgens deskundigen is heel moeilijk om in te schatten welk speelzand uit China veilig is en welk niet. Dit heeft te maken met het feit dat asbest niet opzettelijk wordt toegevoegd. Het bewuste zand wordt gewonnen uit Chinese mijnen en groeves, waar asbest van nature al kan voorkomen. Als er bij de winning zo’n plek met asbestvezels wordt aangeboord, dan kan het zand verontreinigd raken. Bij welke speelgoedfabrikant dat zand belandt, en in welke batch, kan iedere keer weer anders zijn. Het asbest werd tot nu toe vooral aangetroffen in mineraal ‘los’ zand. In bovengenoemde gevallen ging het niet om kinetisch zand. Klassiek zandbakzand lijkt tot nu toe ook nog niet verdacht te zijn, omdat dit doorgaans dichter bij huis uit bronnen wordt gewonnen.