Stefaan Van Gool onderzoekt nieuwe behandelstrategie voor agressieve hersentumoren.

De Belgische arts en kankeronderzoeker Stefaan Van Gool houdt zich al ruim dertig jaar bezig met de behandeling van patiënten met kanker. Zijn specialisme ligt op het gebied van hersentumoren en immunotherapie. Vooral de mogelijkheden om het eigen afweersysteem te betrekken bij kankerbehandelingen hebben zijn wetenschappelijke loopbaan bepaald.
In september 2026 verscheen in het wetenschappelijke tijdschrift Biomedicines een nieuwe publicatie waaraan Van Gool als mede-auteur en onderzoeksleider meewerkte. Het onderzoek beschrijft de ervaringen met een gecombineerde behandelstrategie bij 104 patiënten met een glioblastoom, een agressieve vorm van hersenkanker. De resultaten bieden aanknopingspunten voor verder onderzoek naar aanvullende behandelmethoden.
Een loopbaan in de kinderoncologie:
Stefaan Van Gool werd in 1963 geboren in Brugge en studeerde geneeskunde aan de KU Leuven. Na zijn opleiding specialiseerde hij zich in kindergeneeskunde en behaalde hij een doctoraat in de medische wetenschappen. Tijdens een aanvullende opleiding kinder-neuro-oncologie in het Duitse Münster raakte hij geïnteresseerd in de mogelijkheden van het immuunsysteem bij moeilijk behandelbare hersentumoren.
Die belangstelling ontstond vanuit zijn ervaringen met patiënten voor wie de bestaande behandelingen onvoldoende mogelijkheden boden. Het bracht hem ertoe om te onderzoeken welke rol het eigen afweersysteem zou kunnen spelen.
Van Gool: “Tijdens mijn werk met patiënten met hersentumoren zag ik hoe beperkt de behandelmogelijkheden soms waren. Dat bracht mij bij de vraag of we het eigen immuunsysteem niet veel gerichter konden inzetten tegen kanker. Die gedachte is een belangrijk uitgangspunt geworden in mijn onderzoek. Ik wilde begrijpen hoe we het afweersysteem kunnen helpen om tumorcellen beter te herkennen en aan te pakken.”
Aan de KU Leuven combineerde Van Gool patiëntenzorg met onderzoek naar tumorimmunologie. Tussen 2006 en 2016 was hij hoogleraar aan de medische faculteit. Van 2012 tot 2015 leidde hij het laboratorium voor kinderimmunologie. Ook was hij betrokken bij internationale samenwerkingsverbanden rond hersentumoren bij kinderen.
In 2015 verruilde hij Leuven voor het Immun-Onkologisches Zentrum Köln (IOZK). Drie jaar later richtte hij daar de Praxis für Immun-Onkologie und Translationale Medizin op. Binnen het IOZK houdt hij zich bezig met neuro-oncologie en de verdere ontwikkeling van individuele immunotherapie.
Het immuunsysteem inzetten tegen kanker:
Een belangrijk onderdeel van Van Gools onderzoek betreft dendritische cellen. Deze cellen spelen een rol bij het herkennen van afwijkingen in het lichaam en het activeren van andere afweercellen.
Bij dendritischecelvaccinatie worden afweercellen van de patiënt buiten het lichaam voorbereid om kenmerken van de tumor te herkennen. Vervolgens worden ze teruggegeven aan de patiënt, met als doel een gerichte immuunreactie op te wekken.
Van Gool onderzocht deze mogelijkheden aanvankelijk vooral bij kinderen met hersentumoren. Later werd zijn onderzoeksgebied uitgebreid naar volwassen patiënten. Daarbij kwam steeds meer aandacht voor de combinatie van verschillende behandelingen.
Dat is van belang bij glioblastomen. Deze tumoren bestaan uit verschillende soorten kankercellen en kunnen zich aanpassen aan veranderende omstandigheden. Bovendien beïnvloeden ze hun directe omgeving, waardoor afweercellen minder effectief kunnen worden. Een behandeling die uitsluitend één eigenschap van de tumor aanpakt, is daardoor vaak onvoldoende.
Tien jaar onderzoek naar gecombineerde behandelingen:
De publicatie uit september 2026 is geschreven door Linde Kampers, Jennifer Kosmal, Peter Van de Vliet en Stefaan Van Gool. Van Gool was onder meer verantwoordelijk voor de conceptontwikkeling, betrokken bij de analyse en supervisor van het onderzoek. De onderzoekers bestudeerden gegevens van 104 patiënten die tussen 2015 en 2025 bij het IOZK werden behandeld. Zij kregen naast de reguliere behandeling een combinatie van verschillende vormen van immunotherapie.
De behandelstrategie bestaat uit meerdere fasen. Eerst wordt geprobeerd tumorcellen aan te tasten, onder meer met een oncolytisch virus en een specifieke warmtebehandeling. Daarna volgt immunotherapie met dendritischecelvaccins. In een volgende fase kunnen aanvullende behandelingen worden toegepast om de afweerreactie te ondersteunen.
De volgorde is bewust gekozen. Chemotherapie kan namelijk ook het immuunsysteem verzwakken. Door rekening te houden met het herstel van afweercellen proberen de onderzoekers een gunstiger moment voor vaccinatie te bepalen.
Wat het onderzoek laat zien over overleving en levenskwaliteit:
De mediane overleving van de 104 onderzochte patiënten bedroeg 24,1 maanden. Bij patiënten met een gemethyleerde MGMT-promotor, een genetisch kenmerk dat samenhangt met de gevoeligheid voor chemotherapie, was dit 33,1 maanden. Bij patiënten zonder deze methylering ging het om 19 maanden. Ter vergelijking verwijzen de onderzoekers naar een overleving van ongeveer 12 tot 15 maanden bij de standaardbehandeling, zoals beschreven in de wetenschappelijke literatuur.
Naast de overlevingscijfers werd ook gekeken naar de kwaliteit van leven. Bij 33 patiënten werden gedurende de behandeling herhaaldelijk vragenlijsten afgenomen over hun lichamelijke en psychische gezondheid. Daaruit bleek dat hun kwaliteit van leven tijdens de onderzochte periode relatief stabiel bleef. De meeste beperkingen werden ervaren bij dagelijkse activiteiten en op het gebied van angst en somberheid.
Van Gool: “Wat we in dit onderzoek zien, is dat patiënten tijdens een gecombineerde behandeling een relatief lange overleving kunnen bereiken, terwijl hun kwaliteit van leven gedurende de onderzochte periode redelijk stabiel blijft. Dat is belangrijk, want bij een ziekte als glioblastoom gaat het niet alleen om de tijd die iemand nog heeft, maar ook om hoe die tijd wordt doorgebracht. Tegelijkertijd weten we dat aanvullend klinisch onderzoek nodig is om vast te stellen welke onderdelen van de behandeling daadwerkelijk bijdragen aan deze resultaten.”
Een basis voor verder klinisch onderzoek:
Met deze publicatie bouwt Van Gool voort op zijn eerdere werk rond dendritischecelvaccins en individuele immunotherapie. De resultaten ondersteunen volgens de onderzoekers de noodzaak om behandelcombinaties verder te bestuderen, waarbij rekening wordt gehouden met de eigenschappen van de tumor en de gezondheidstoestand van de patiënt.
Daarbij moet toekomstig klinisch onderzoek duidelijk maken welke onderdelen van de gecombineerde behandeling daadwerkelijk bijdragen aan een langere overleving en welke patiënten er het meeste baat bij kunnen hebben.
Voor Van Gool sluit deze onderzoeksrichting aan bij de belangstelling die tijdens zijn opleiding in Münster ontstond. De mogelijkheden van het immuunsysteem bij moeilijk behandelbare hersentumoren vormen nog altijd een centraal onderwerp in zijn werk.
Bron:www.doorbraak.be