Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, gespecialiseerd in klimaat en microleven.

Amerikaanse onderzoekers beginnen versneld met klinische proeven waarbij ze psilocybine toedienen aan patiënten die een chemokuur moeten ondergaan. Bij muizen blijkt de hallucinerende stof uit paddo’s zenuwpijn na de chemo spectaculair tegen te gaan.

Dat is hoopgevend, reageren ook niet bij de experimenten betrokken medici. Van geslaagde muizenexperimenten naar de mens is weliswaar een forse stap, maar ‘elke vooruitgang op dit gebied is fenomenaal’, reageert bijvoorbeeld celbioloog Giampietro Schiavo van University College Londen in wetenschapsblad Science.

‘Dit is, op zijn zachtst gezegd, een goede reden om menselijke proeven te starten’, vindt een ander, de Australische onderzoeker Joshua Allen in The New York Times. ‘De implicaties hiervan kunnen substantieel zijn’, oordeelt pijnonderzoeker Maria Maiaru van de Universiteit van Reading tegen New Scientist.

Gevoelloze ledematen:

Zo’n twee derde tot driekwart van de patiënten die een chemokuur ondergaan tegen kanker kan daaraan neuropathie overhouden, vooral aan handen en voeten: een zenuwaandoening die kan uiteenlopen van gevoelloosheid tot brandende pijn. Ook als de chemo is afgelopen, kan de neuropathie blijven. De pijn is soms zelfs reden om een chemo af te breken of te verminderen.

Maar aan het kankeronderzoekscentrum van de Universiteit van Texas stuitte men min of meer toevallig op psilocybine als bescherming. Zo overtuigend waren de eerste resultaten dat hoofdonderzoeker Maran Amit de junioronderzoeker die de proeven deed aanvankelijk niet geloofde, vertelde hij op een persconferentie voor de vakpers. ‘Ik zei: doe het maar opnieuw.’

Bij de proeven kregen muizen hetzij psilocybine, hetzij een placebomiddel ingespoten. Daarna kregen de muizen een of meerdere chemokuren. De muizen die de nepbehandeling hadden gehad, reageerden na de kuur overgevoelig op aanraking met een plastic draad. De muizen op psilocybine daarentegen reageerden net als iedere andere muis. Ook na zes chemokuren – en na acht maanden – hadden de muizen kennelijk geen last van neuropathie.

Elke vooruitgang op dit gebied is fenomenaal 

Celbioloog Gianpietro Schiavo University College Londen.

Dat biedt hoop dat het bij mensen ook werkt, vindt Amit. Muizen verschillen weliswaar van mensen, hun zenuwcellen werken goeddeels hetzelfde. Ook wijst Amit op anekdotisch bewijs, van patiënten die psilocybine gebruikten voordat ze een chemokuur ondergingen en daarna geen erge neuropathie leken te hebben. In één adem door waarschuwt hij patiënten niet zelf te gaan experimenteren. Het effect is bij mensen immers nog niet bewezen en denkbaar is dat paddo’s de werkzaamheid van sommige kankermedicijnen juist verstoren.

Transportkabeltjes:

Ook bij experimenten met gekweekte menselijke zenuwcellen lijkt de stof effectief, aldus de groep in wetenschapsblad Science. De zenuwpijn na chemo ontstaat waarschijnlijk doordat de chemo de interne transportkabeltjes van zenuwcellen vernielt, waardoor de cellen energieopwekkende blaasjes, mitochondriën genaamd, niet meer goed naar hun uiteinden kunnen duwen. Psilocybine lijkt daartegen te beschermen. Of de stof ook helpt tegen al aanwezige neuropathie, kan Amit niet zeggen.

De afgelopen jaren is psilocybine langzaam in zwang geraakt als hulpmiddel bij bepaalde indicaties. Zo wordt het op bescheiden schaal ingezet bij de behandeling van trauma’s, angststoornissen en angst voor het levenseinde, altijd overigens onder nauwe persoonlijke begeleiding.

Overigens denkt Amit dat het ook mogelijk is om verwante stoffen in te zetten tegen neuropathie, die minder snel hallucinaties opwekken. De resultaten van de patiëntenproeven worden over enkele jaren verwacht.

Bron: www.volkskrant.nl