Auteur: Liliana Casagrande - .hbvl.be/nieuws

Brussel  Baarmoederhalskanker wordt in vier op de tien gevallen pas in een vergevorderd stadium ontdekt. Dat blijkt uit cijfers die Nawal Farih (CD&V) opvroeg bij minister Frank Vandenbroucke (Vooruit).

Zo’n 600 vrouwen krijgen elk jaar te horen dat ze baarmoederhalskanker hebben. In vier op de tien gevallen zit die kanker dan al in een vergevorderd stadium. “Dat is gigantisch veel. Dat aantal zou eigenlijk op nul moeten liggen”, zegt Farih. “We weten dat screening net bedoeld is om afwijkingen en kanker vroegtijdig op te sporen. Dan moeten we er ook alles aan doen om ervoor te zorgen dat vrouwen die screening gemakkelijk kunnen vinden en er tijdig gebruik van maken.”

We moeten ervoor zorgen dat vrouwen duidelijk weten waar ze voor screening terechtkunnen

Nawal Farih Kamerlid (CD&V)

Late ontdekkingen kunnen fataal aflopen. Elk jaar overlijden er dan ook meer dan 100 vrouwen aan baarmoederhalskanker. In 2023 waren er dat 135, in 2022 145.

Gynaecoloog Siel Olbrecht (Jessa) wil wel wat kanttekeningen plaatsen bij die cijfers. “In België laat ongeveer 65 procent van de vrouwen een uitstrijkje nemen, hierdoor kunnen we de meeste letsels van het humaan papillomavirus (zeer besmettelijk virus dat baarmoederhalskanker kan veroorzaken, red.) al oplossen voor ze kanker worden. Gevorderde kankers ontdekken we dan ook vooral bij de resterende 35 procent die zich niet regelmatig laat screenen”, legt Olbrecht uit. Voor die screening worden vrouwen tussen 25 en 29 jaar om de drie jaar uitgenodigd, vrouwen tussen 30 en 64 jaar om de vijf jaar.

“90 procent van de vrouwen die seksueel actief zijn, zal op een of ander moment het HPV-virus oplopen. De infectie zelf levert geen klachten op. Na een paar jaar verdwijnt dat virus meestal vanzelf. Als dat toch in je lichaam blijft, kan dat wel kanker veroorzaken. Vaak ontstaan klachten pas als er echt sprake is van kanker”. Met die klachten komen vrouwen dan wel bij de gynaecoloog terecht. Vandaar ook dat de kankers pas in een laat stadium worden ontdekt. Sinds 2025 gebeuren de uitstrijkjes bij vrouwen ouder dan 30 jaar via de fijngevoelige HPV-test. “Die test detecteert het virus in 85 procent van de gevallen. Als je drager bent, dan willen we die patiënt jaarlijks terugzien, ook al heb je op dat moment nog geen gevolgen van dat HPV-virus.”

Wachtlijst:

Zo komen we bij het volgende probleem. “De wachtlijsten bij de gynaecologen zijn lang”, zegt Farih. “Zeker in Limburg.” Vaak loopt de wachttijd op tot een jaar. Daar is weliswaar een oplossing voor: ook een huisarts mag een uitstrijkje nemen. Maar dat is duidelijk niet populair. Uit een antwoord van Vandenbroucke op een vraag van Farih blijkt dat in 2025 amper 7 procent van de uitstrijkjes door een huisarts gebeurde. “We moeten ervoor zorgen dat vrouwen duidelijk weten waar ze voor screening terechtkunnen. Vandaag gebeurt meer dan 93 procent van de uitstrijkjes bij een gynaecoloog, terwijl ook de huisarts hierin een rol kan spelen”, aldus Farih.

Huisarts:

Siel Olbrecht moedigt patiënten aan om die uitstrijkjes door de huisarts te laten afnemen. “Want als gynaecologen alle uitstrijkjes uitvoeren, hebben we ook weer langere wachttijden voor gynaecologische urgenties en zwangere vrouwen met acute problemen”, zegt ze. Maar ze begrijpt wel waarom vrouwen hiervoor naar een gynaecoloog gaan. “Bij een gynaecoloog maakt het uitstrijkje ook deel uit van een breder onderzoek, denk maar aan een echo. Bovendien is het een intiem onderzoek waarvoor bij een huisarts de drempel nog altijd hoger is. Patiënten komen de huisarts tegen in hun dorp, of ze kennen elkaar. De meeste huisartspraktijken hebben ook wel een vrouwelijke arts. Dat helpt zeker.”

Als vrouwen zich tijdig zouden laten screenen, kunnen veel van die kankers worden voorkomen. Maar vrouwen overtuigen is niet zo makkelijk. “We zien dat ook in andere bevolkingsonderzoeken het aantal deelnemers blijft steken rond 65 procent”, zegt Olbrecht. “Baarmoederhalskanker komt misschien minder in de media. Maar borstkanker en darmkanker wel en daar zien we een gelijkaardige dekkingsgraad van screening.”

Bron: www.hbvl.be