SOAK Research Office verbindt focus en samenwerking.

Immunotherapie bij alvleesklierkanker draait om één centrale vraag: hoe krijgen we het immuunsysteem zover dat het de tumor zelf kan aanvallen? Onderzoekers werken elk met hun eigen expertise en technieken aan verschillende gespecialiseerde benaderingen. In het Erasmus MC brengt een nieuw SOAK Research Office deze onderzoekslijnen nu samen.

Afgelopen jaar werd het voor het eerst georganiseerd: een symposium waarbij alle leden van de afzonderlijke alvleesklierkankeronderzoeksgroepen uit het Erasmus MC aanwezig waren. Voor organisatoren Koen Bezemer en Casper van Eijck jr. een mooi moment. Koen: ‘Dit was als het ware de kickstart van het SOAK Research Office (SRO) voor alvleesklierkankeronderzoek dat we aan het opzetten zijn.’ Het doel? Praat met elkaar. Waar ben je mee bezig? Waar loop je tegenaan? Wat heb je nodig? ‘Het klinkt misschien een beetje vreemd dat daar een apart office en symposium voor nodig zijn, maar er werken hier nagenoeg 17.000 mensen verspreid over allerlei afdelingen. Dat is haast als werken bij verschillende organisaties op een bedrijvenpark. Daarbij werken onderzoekers logischerwijs heel gericht en gefocust.’ Focus is natuurlijk essentieel voor de verdieping van het onderzoek, maar samenwerking is dat ook – die twee worden met het SRO verbonden. Door kennis te bundelen en gebruik te maken van gezamenlijke onderzoeksfaciliteiten richten onderzoekers zich op meer samenhang, meer slagkracht en uiteindelijk een snellere ontwikkeling van effectieve behandelmogelijkheden.

Winnen op inzicht:

Koen Bezemer is nauw betrokken bij het onderzoek naar dendritische celtherapie en de neoantigeenpeptides. Ook heeft hij een adviserende rol bij andere onderzoeksinitiatieven en houdt hij zich nu, namens het SRO, actief bezig met verbinden – niet van eiwitten in het lab, maar van mensen in het onderzoeksveld. ‘Door kennis, ervaring en faciliteiten te delen, kun je van elkaars expertise gebruikmaken. Het SRO is bedoeld om meer samen te werken en sneller, efficiënter en kosteneffectiever bezig te zijn.’

De onderzoekers die dankzij deze nieuwe infrastructuur met elkaar in contact staan, houden zich bezig met de ontwikkeling van dendritische celtherapie, gepersonaliseerde vaccins, oncolytische virussen en fenformine. Koen en Casper vatten kort samen op welke ondersteuning van het immuunsysteem deze initiatieven zich richten: ‘Een dendritische cel is een witte bloedcel die het immuunsysteem helpt bij het herkennen en indirect opruimen van een tumor. Deze vorm van immunotherapie wordt al in de kliniek gebruikt, met veelbelovende resultaten. Een gepersonaliseerd neoantigeenvaccin ‘traint’ het immuunsysteem om tumorspecifieke kenmerken te herkennen, zodat immuuncellen de kankercellen gericht kunnen opsporen en opruimen. Oncolytische virussen kunnen tumorcellen beschadigen of doden en tegelijk een extra immuunreactie in de tumor ‘aanzetten’. Fenformine, dat vroeger werd gebruikt tegen diabetes, wordt nu opnieuw geproduceerd om te onderzoeken of het chemobehandelingen kan versterken bij mensen met uitgezaaide alvleesklierkanker.’

Een van de grote voordelen van samenwerken is het naast elkaar kunnen leggen van onderzoeksgegevens. ‘Hoe ziet het immuunsysteem er na de behandeling uit? Wat is er veranderd? Deze vragen zijn bij al deze studies belangrijk – en dankzij het SRO hebben we straks inzicht in een veel grotere hoeveelheid informatie. We hopen dus niet alleen te winnen op tijd, efficiëntie en kosten, maar ook op inzicht.’

Combineren heeft de toekomst:

Alvleesklierkanker is een slimme, maar vooral sluwe kankersoort, vertelt Casper van Eijck jr. Als klinisch technoloog is hij betrokken bij de onderzoeken naar immunotherapie voor alvleesklierkanker, waaronder de dendritische celtherapie, gepersonaliseerde neoantigeenvaccins en fenforminetherapie.

 ‘Alvleesklierkankertumoren zitten diep in het lichaam en worden omgeven door een bijna ondoordringbare laag bindweefsel. Vanuit dit ‘fort’ scheidt de tumor stoffen uit die het immuunsysteem van de patiënt ontregelen, waardoor kankercellen ongezien hun gang kunnen gaan. Vanwege onder andere die complexiteit is het heel waarschijnlijk dat een combinatie van verschillende behandelingen de meest effectieve manier is om alvleesklierkanker te bestrijden. Ook dat is een goede reden om als onderzoekers de koppen bij elkaar te steken.’

Die mentaliteit van samenwerken en elkaar verder brengen past bij Support Casper, de campagne van de Stichting vernoemd naar de oom van Casper van Eijck jr. ‘Support Casper heeft de afgelopen jaren een sterke community opgebouwd van artsen, onderzoekers en patiënten. Initiatieven zoals Tour de Pancreas en het symposium in Grand Hotel Huis ter Duin laten zien dat de patiënt altijd centraal staat. Voor onderzoekers biedt Support Casper via de nieuwe SRO bovendien uitstekende faciliteiten die anders moeilijk beschikbaar zouden zijn, waaronder ondersteuning bij immunologische analyses, een uitgebreide biobank en specialistische apparatuur zoals spectrale flowcytometrie en NanoString-analyse. Kortom: futuristische infrastructuur voor vooruitstrevende resultaten.’

Dankzij het SRO worden specialistisch onderzoekers verder aangespoord om buiten hun eigen vakgebied te treden en hier de verbinding aan te gaan met andere wetenschappers. Casper: ‘We kunnen onderzoekers die verdiepend bezig zijn werk uit handen nemen en alle resultaten naast elkaar leggen; dat is essentieel bij het vinden van effectieve behandelmethoden voor alvleesklierkanker. Hier heeft combineren uiteindelijk de toekomst.’

Bron: www.supportcasper.nl